Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 199, սյունակ 1
ԴՊԵՏ
«գոռոզ» կամ «ճակատ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 203, սյունակ 1
ԴՈՒԲԷԹ
«ճակատի մազափունջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ֆր. toupet
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 681
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՏԻՒՐ
(հին՝ եղտեր, այլեւ՝ աղտիւր)
«ջրարբի տեղ, ճահիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-d-, *l-d-)
-իւր վերջածանցով
*el- «փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել» արմատից (*-d- աճականով)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
uldna
«բորբոսնել»
հ. հոլ.
ylda
«բորբոսահոտ»
հ. վ. գ.
oldar
«կեղտի կտոր, կեղտի փշուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԶ
(ճիշտ` երէզ)
«կտավաշերտ (որպես կապ), կտավ, երիզ, ժապավեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rei-g(')-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rei-g'h-)
*-g(h)-ն աճական է
հնարավոր *rei-g'h- (*-g(h)-ն աճական է) զուգահեռ ձեւից. այս *reig(')-ն առկա է միայն կելտական եւ գերմանական խմբերում (որոնց միջոցով քմայնութիւնը հնարավոր չէ պարզել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիզափինդ,
երիզապնդել,
երիզապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
ric
«կապ»
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԿԱԹ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«երկաթ, երկաթե գործիք, շղթա, կապանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)u-)
*-u աճականով
նոյն զարգացմամբ, ինչ երկին բառի մէջ՝ ենթարկուած արծաթ բառի ազդեցութեանը. երկաթը հնում կապուած է եղել երկնքի հետ՝ ստացուելով երկնաքարից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկաթագամ,
երկաթագործ,
երկաթակապ,
երկաթապատ,
երկաթի,
աներկաթ,
երկաթեայ,
երկաթուղի,
երկաթուղային,
երկաթավաճառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
rkina
քարթվելական ձեւ
մեգր.
rkina
լազ.
erkina
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՆ
(-ի, -ից, ուշ՝ -աց)
«երկինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)ui-n-)
*-u աճականով՝ «շողացող երկինք»
Կան հնչիւնական դժուարութիւններ: Հնարաւոր է երկիր բառի համաբանական ազդեցութիւնը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնաբերձ,
երկնագէտ,
երկնագոյն,
երկնակեաց,
երկնահայեաց,
երկնահար,
երկնասլաց,
երկնաւոր,
յերկնուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*dyau
«երկինք»
հ. հնդկ.
divām
«օր»
հայ.
տիւ
հ. սլավ.
dьnь
լիտվ.
diena
«օր»
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂԽ
(զեղ-, զեխ-, ուշ՝ զիղխ)
«խախուտ, անհաստատ, սահուն, շվայտ, ցոփ, անառակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«թափահարել, տատանել, դողալ»
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ): Հազիվ թե զ-հեղխ կազմությամբ կապ ունենա *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեղխագործութիւն,
զեղխութիւն,
զեղխիլ,
զեղխանալ,
զեղխաբարոյութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παλλω
«թափահարել, ցնցել»
հուն.
παλαχη
«վիճակ»
Հեսիք
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԼՈՒԹԵԼ
(զլութելի ձեւում)
«կծել, կծոտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leu-
«կտրել, լուծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *լութ)
*-th աճականով
Կազմված է գ- նախածանցով՝ ինչ-որ *լութ արմատից, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *leu- «կտրել, լուծել» արմատից՝ *-th աճականով։
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄԱՅԼԻԼ
(զմայլանալ)
«հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
«փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-)
*-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական,
զմայլութիւն,
զմայղութիւն,
զմայլելի,
գեղազմայլ,
հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
miels
«սիրելի, հաճելի»
լիտվ.
mielas
«սիրելի, հաճելի»
ռուս.
милый
«սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ.
miēdhā
ոչ *-l- ով
ավ.
myarla
«զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 258, սյունակ 1
ԹԱՆՁ
(-ի, -ից)
«փորհարինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թանալ բայի արմատից՝ -ձ աճականով (ըստ Աճառյանի)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թանձել,
թանձակալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 153
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։