Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«կիր» որոնման արդյունք՝ 126 բառահոդված
· Էջ 5 / 13
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՐ
(-ի, -աց, այլն՝ -իւ)
«երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«երկիր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-)
*er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել,
երկրպագելի,
երկրավոր,
երկրագործ,
երկրածին,
երկրակալ,
երկրական,
երկրակեաց,
երկրաչափ,
երկրեայ,
երկրատես
Նոր՝
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα ((°) (<*erpō, *erō>))
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda «երկիր»
կիմր.
erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332;
KZ 197
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԷՆ
(-ու, ուշ` նաեւ -ի, -ից, -աց)
«զէնք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. zēn
Աղբյուր՝ ավ. zaēna
Իրանական աղբիւրից: հմմտ. մ. պ. zēn, աւ. zaēna, այլեւ zēnāvar «զինուած»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զէնընկեց,
զինել,
զինուոր,
զինուորական,
զինուորիլ,
զինակիր,
զինապետ,
զինահարիլ,
միազէն,
մեհնազինել,
ոսկիազէն,
պատենազէն,
գաղտազէն,
ապազէն,
անզինահար,
զինակոչ,
զինավաճառ,
զինարան,
զինավարժութիւն,
զինուորագրութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 151;
Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐԱՀ
(զրայ, զրեահ, զրեայ, զրեհ), -ի, -ից (անեզ.)
«զրահ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական zrāh (zrēh)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ zrāh (zrēh):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրահիլ,
զրահապատ,
զրահավառ,
զրահաւոր,
զրեհակիր,
զրեհիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zrāda
մ. պ.
zrāh
մ. պ.
zrāī
մ. պ.
zrēh
պ.
zirih
Մատենագիտություն
H. AG 152;
Աճ. ՀԱԲ 111
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱՂ
I
«թաղ, քաղաքամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղնորդ,
թաղերգիչ
Նոր՝
թաղական, թաղակից, թաղամաս, թաղապետ
թաղական, թաղակից, թաղամաս, թաղապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
tellus «երկիր, երկրամաս, հողամաս»
հ. խոր.
talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061;
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 256, սյունակ 1
ԹԱՂԵԼ
«թաղել, հողի մեջ ծածկել, ծածկել, պահել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղակից,
թաղելութիւն,
թաղումն,
թաղմանական,
անթաղ,
անթաղան,
դիաթաղ,
ձիւնաթաղ,
պարանոցաթաղ,
տղայաթաղ,
քահանայաթաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
tellus «երկիր. թաղամաս»
հ. իռլ.
talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061;
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 263, սյունակ 1
ԹԵՄ
(թէմ), թիմի, թիմով, թեմաւք
«եպիսկոպոսական տարածք, երկիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. θεμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեմաբերդ
Նոր՝
թեմակալ, թեմական, թեմականաւարտ, թեմականացի
թեմակալ, թեմական, թեմականաւարտ, թեմականացի
Մատենագիտություն
H. AG 350;
Աճ. ՀԱԲ 172
Էջ 264, սյունակ 1
ԹԵՐ
I
«կողմ, կողք, պակասավոր, սակավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«տապալել, թռչել, ընկնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
Հնարավոր է *ter- «մի կողմ, հեռու» արմատի ազդեցությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թերապետութիւն,
թերանցուկ,
թերածու,
թերի,
թերալից,
թերակատար,
թերահաւատ,
թերանալ,
թերավարժ,
թերաքամեալ,
թերեւս,
ընթեր,
առընթեր,
անթերութիւն
Նոր՝
թերակիրթ, թերակղզի, թերուս
թերակիրթ, թերակղզի, թերուս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτερόν «թեւ, ծայր, կողմնակառույց»
հ. վ. գ.
fedara «փետուր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 174
Տե՛ս նաեւ
Էջ 285, սյունակ 1
ԻՄԱԿ
(ի մակ)
««երկիր» (թե՞ «երկար»)»
(ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անյայտ է։
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱԿ
(-ի, -աց)
«խակ, տհաս. անկիրթ. անառակ. անգութ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խակագործ,
խակագործութիւն,
խակակութ,
խակութիւն,
խակամիտ
Էջ 313, սյունակ 1
ԽԱՂՏ
I
«կոշտ, կոպիտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kal-
«կարծր, կոշտ»
k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ
խաղճ բառի հետ միասին ծագում է հնդեւրոպական *kal- «կարծր, կոշտ» արմատից` k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ։ հմմտ. խաղճախուղճ եւ խաղտախուղտ կրկնաւորները։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 323) կապում է խաղտիք ցեղի (այստեղից` Խաղտիք երկիր) անվան հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղտալեզու,
խաղտաւուր,
խախտաւուր,
խաղտախուղտ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 323
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։