Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 68 բառահոդված (էջ 5/7)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԺՈՌ «կոշտ, անհարթ, դաժան»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
խոշոր բառի հնչյունիմաստային տարբերակն է։ Ենթաշերտային բառ կամ, թերեւս, պատկերավոր-բնաձայնական կազմություն։ Թերեւս կապված է նաեւ խլուրդ համիմաստ բառի հետ ժ/լ հերթագայությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոժոռադէմ, խոժոռիլ, խոժոռագեղ, խոժոռութիւն, խոժոռուտ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 351, սյունակ 1 Էջ 351
ԽՌԿԵԼ «խառնիխուռն դիզել, շփոթեցնել, շշկլացնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել» *k > *kh անցմամբ եւ *-ց ածականով կազմված
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ եւ *-ց ածականով կազմված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոլ.
crūach
«կույտ, դեզ, բլուր»
հ. իսլ.
hruga
«կույտ»
Էջ 380, սյունակ 1 Էջ 380
ԿԱՅՍՐ (-եր, -երաց) (կեսար, -ու, կեսառ, կեսառոս, կիսառոս) «հռոմեական ինքնակալ, կայսր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καῖσαρ
փոխատու լեզու՝ լատ. Caesar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայսերագիր, կայսերական, կայսերակերպ, կայսերալուր, կայսերազարմ, կայսրուհի, կայսրանալ, կեսառութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 354; Աճ. ՀԱԲ 509
Էջ 391, սյունակ 1 Էջ 391
ԿԱՐԴԱԼ «ձայն արձակել, կանչել, հրաւիրել, անուանել, բարձրաձայն կարդալ, հրապարակել, կարդալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ձայն բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷrdh-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷrdh- < *gʷer- «ձայն բարձրացնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարդացողութիւն, կարդացութիւն, գրակարդաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gerdas
«գոչիւն, աղմուկ, լուր»
լիտվ.
gerdaut
«ասել, խօսել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 549; Pok. IEW 478
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿՈՎ I (-անք) (բրբ. կոկլվին) «ամորձի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gou-) *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)
Կրկնավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gou-ից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից: հմմտ. *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)՝ մ. վ. գերմ. kugel(e), գերմ. kugel «գնդակ», նորվ. kjuka «գունձ», լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր», ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գերմ.
kugel(e)
գերմ.
kugel
«գնդակ»
նորվ.
kjuka
«գունձ»
լիտվ.
gùgà
«կոճակ, սապատ, բլուր»
ռուս.
гугля
«ուռուցք, ելունդ, խույլ»
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՀԱԿ (-ի, -աց) (կոխակ) «կոհակ, մեծ ալիք, լեռնակ, բլուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական kōhak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոհակակիր, կոհակաւէտ, կոհակումն, կոհականք, յոգնակոհակ, բազնակոհակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ.
kaufa
ավ.
kaofa-
մ. պ.
kōf
«լեռ»
պ.
kōha
«թումբի բարձրամաս. կենդանու սապատ»
Մատենագիտություն
H. AG 173; Աճ. ՀԱԲ 620
Էջ 419, սյունակ 1 Էջ 419
ԿՈՆԴ «կոճղ, հաշմանդամ, անդամալույծ, կոնդ, բլուր, գերեզման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kund «kond»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 632
Էջ 423, սյունակ 1 Էջ 423
ԿՈՐԴ (-ոյ) ««խոպան, անմշակ» (բ. «պինդ, կարծր, կոշտ, կոպիտ»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ուրարտ. quldini
l > ր անցմամբ, որ անցել է նաեւ քարթվելական լեզուներին՝ վրաց. kordi «խոպան հող», ճան. kordi «գուղձ, հողակոշտ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորդանալ, կորդել, կորդան, կորդապատառութիւն, կորդափլուրք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kordi
«խոպան հող»
ճան.
kordi
«գուղձ, հողակոշտ»
Էջ 423, սյունակ 1 Էջ 423
ԿՈՐԷՔ (հգն.) «դժվարին տեղիք, զերբուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ծանր»
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «լեռ»
արմատներից մեկի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
այլբ.
gur
«քար»
հուն.
δειρος
«բլուր»
հուն.
δηρας
«բլուր»
Էջ 442, սյունակ 1 Էջ 442
ՀԱՄԲԱՒ (-ոյ, -ու, -ի, -աց) «համբավ, հռչակ, լուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *bha- «խոսել»
փոխատու լեզու՝ իրանական *ham-bav
bav-ի համար հմմտ. խոտ.-սակ. pra-vā- «զրույց» (<հնդեւրոպական *bha «խոսել», հայ. բա-մ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբաւել, համբաւաւոր, համբաւակոծ, համբաւահան, համբաւատենջ, չարահամբաւ, բազմահամբաւ, բարեհամբաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
pra-vā-
«զրույց»
Մատենագիտություն
Bailly None; DKS 294; Ջահ. ՀԼՊ 530