Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 651, սյունակ 1
ՋԱՏԱԿԻԼ
«հաստատուել, հիմնաւորուել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *jātāka-
փոխատու լեզու՝ ավ. yāta-
«բաժին, պատճառ, հիմք, ունեցուածք»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. yāta(k)gōw
իրանական աղբիւրից՝ *jātāka-. հմմտ. ավ. yāta- «բաժին, պատճառ, հիմք, ունեցուածք», մ. պ. yāta(k)gōw (հայ. ջատագով):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 733, սյունակ 1
Տ(Ո)ՐՈՄԵԼ
(տորորել)
«տորորել, ճմռել»
Ստուգաբանություն ()
հ.-ե. արմատ՝ *der-
«քերթել, ճեղքել, պատռել»
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«պտտելով տրորել, շփել»
իրանական միջնորդությամբ
Իմաստային առումով քիչ հավանական է բխեցումը հնդեւրոպական *der- արմատից, որից հայ. տոռ «կոշտուկ» եւ տեռ «շղարշ»։ Բավարար հիմնավորում չունի նաեւ միջնորդական (իրանական միջնորդությամբ) բխեցումը *ter- բառից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տրոսանք,
տորոսանք,
տրոր,
տրորել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 760, սյունակ 1
ՓԱՐԳԾՈՂ
«հիմնադիր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 778, սյունակ 1
ՔԱՐԱԿՏՕՂ
«հիմնադիր»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 798, սյունակ 1
-(ԱՆ)ՈՒՏ
«կիզանուտ, վիժանուտ»
Ստուգաբանություն ()
հ.-ե. արմատ՝ *selg'-
եղծ արմատի համար
հ.-ե. արմատ՝ *ordhy-
յորձ արմատի համար
Կազմուած է -ան- հիմքակազմ տարրից եւ -ուտ ածանցից. հոսանուտ (հմմտ. հոսան-ք), հովանուտ (հմմտ. հովան-ոց), յորձանուտ (հմմտ. յորձան-ք), շրջանուտ (հմմտ. շրջան-իմ) ձեւերում -ան-ը պատկանում է հիմքին, եւ անջատելի է -ուտ ածանցը. այդ հիման վրա էլ ախոնդանուտ բառի մէջ -անուտ ածանց չի առանձնացւում, որովհետեւ այս բառը կազմուած է ոչ թե բուն ախոնդ-ից, այլ ախոնդան-(ք) հիմքից. -ան-ով հիմք (*կիզանեմ) պէտք է ենթադրել նաեւ կիզանուտ բառի գոյական սկզբնաձեւի համար։ Ջ. Գրեպինի այն առարկութիւնը, թե ածանցելի հիմքերը բնիկ չեն, ուստի եւ -անուտ-ը ենթաշերտային ծագում ունի հիմնաւոր չէ. Գրեպինը հաշուի չի առել -ան-ով հիմքային ձեւերի առկայութիւնը եւ եղծ ու յորձ արմատների հնարաւոր հնդեւրոպական ծագումը. նշենք, որ նա վրիպում է` -անուտ ածանց առանձնացնելով սասանուտ ձեւերում, որոնք սասան-(ել) հիմքից են։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզանուտ,
վիժանուտ,
հոսանուտ,
հովանուտ,
յորձանուտ,
շրջանուտ,
ախոնդանուտ,
սասանուտ
Մատենագիտություն
Greppin 1975, 44, 45
Էջ 804, սյունակ 1
-ԵԱՇ
«խարտեաշ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Այս ածանցի առանձնացումը հիմնաւորուած չէ: Նախ` չի հանդիպում խարտ- հիմք, երկրորդ` խարտեաշ բառի ծագումը յայտնի չէ, եւ հնարաւոր չէ պարզել բառի կազմութիւնը փոխատու լեզւում. սակայն հմմտ. -աշ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 804, սյունակ 1
-ԵՄՆ
«երբեմն, ուստեմն, ուրեմն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-kwe-
-ք մասնիկը
Կազմուած է -ե- հիմքային տարրով (հմմտ. երբեք, ուստեք, ուրեք, որոնց մէջ առկա է -ե- հիմքային տարրը եւ -ք մասնիկը հ.-ե. *-kwe-ից). -մն-ը, որ հանդիպում է նաեւ ոմն եւ իմն դերանունների մէջ, ծագում է հ.-ե. ինչ-որ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 814, սյունակ 1
-ՐԻ
«բերրի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-riyo-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-r(o)- + *-iyo-)
բաղադրյալ ածանց
հ.-ե. արմատ՝ *-t-ro-
կազմություններ
Նկատի ունենալով հիմքի հնդեւրոպական ծագումը՝ պետք է ենթադրել -րի ածանցի համար հնդեւրոպական աղբյուր՝ թերեւս *-riyo- (*-r(o)- + *-iyo-) բաղադրյալ ածանցը, որ բերրի-ի դեպքում պիտի դրվեր *bhere- տիպի հիմքի վրա (*bhere-riyo- > բերրի). սակայն հավաստի զուգահեռներ չկան: Կան *-t-ro-ով կազմություններ՝ *bher-tro «բերիչ, կրիչ, բերելու՝ կրելու միջոց», եւ կարելի էր ենթադրել *bher(e)tro > բերրի, բայց իմաստային անցումը բավարար չափով չի հիմնավորվում:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։