Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԱՂ
(բրբ. ծվաղ)
«ղափնեկեռաս»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eus-
«ճաշակել, վայելել, համտեսել, համեղ լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'eus-l-)
Եթէ ծագում է հնից, կարող է գալ հ.-ե. արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծվաղենի
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՏԱՐ
(-ի, -աց, -ոյ (°))
«ծայր, կատար, ավարտ, լեռնագագաթ, աքաղաղի կատար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, թեքել, կամար կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ-od-)
Հազիվ թե ծագի սեմական աղբյուրից (հմմտ. եբր. keter «պսակ, թագ, կատար»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատարել,
կատարումն,
կատարելիք,
կատարած,
կատարեալ,
կատարելապէս,
կատարելամիտ,
անկատար,
լիակատար,
դժուարակատար,
երագակատար,
բերակատար,
հայրենակատար,
խորհրդակատար,
կամակատար,
գործակատար,
յանձնակատար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ.
kyta
«սապատ, վեր ուռած ծալք, ուռուցք»
շվեդ. բրբ.
küt
«սապատ, պալար»
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԱՓՆ
((բրբ. կլափ՝ կլափին անել, կլափին տալ), կլափել, կլամ)
«կզակ», «բերանը բացուխուփ անել», «բերանը բաց անել», «կոկորդի բերան»
(բրբ.)
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb(h)-)
Կարծես թե զուգահեռ ունի ն. գ. klaffen «բաց լինել» բայի մէջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի աճականով *gleb(h)- հիմքից (այս դէպքում կլամ ձեւը պիտի գար *gləm(bh)-ից), բայց հայերենում *g-ն *l-ից առաջ պիտի ընկնէր, եթէ չենթադրենք *gĕləm(bh) նախաձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ.
klaffen
«բաց լինել»
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՊՈՒՏ
-ոյ, -ի, -ից
«ավար, թալան, մեռելի թողած գույք, կողոպտված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-b-
«սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *gel-b-/*gleb- «սեղմել» արմատի հետ, որից անգլ. dasp (<*glaps-) «սեղմել», լիտվ. glėbti «գրկել, շրջապատել, բռնել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողոպտել,
կողոպտիչ,
կողոպտած,
դիակողոպուտ,
դիրակողոպուտ,
դժվարակողոպուտ,
գանձակողոպուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անգլ.
dasp (<*glaps-)
«սեղմել»
լիտվ.
glėbti
«գրկել, շրջապատել, բռնել»
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐԿՈՏԻՃ
«մաշկի խայտուց, բիծ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առանձնացելի է -իճ վերջածանց, բայց կորկոտ-ի նույնացումը կորկոտ բառի հետ իմաստով դժվար է հիմնավորել, եթե չփնտրենք մի այլ կորկոտ բառ:
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐՃ
I
«ընկույզի կեղեւ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gord'o-)
ծագի հնդեւրոպական *gord'o- նախաձեւից` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից (որպես «ծուռումուռ»):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
կորճ
«ծուռ, անհարթ»
Էջ 429, սյունակ 1
ԿՈՒՐՆԻՈՍ
(կուրիոնոս, կուրնիոնոս, կիւրիոնոս, կիւրնիոնոս, կրաւնիոնոս)
««լուսաւորամիտ» (ԲՀ)»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κυρινος
«< լատ. Quirinus»
բայց բուն աղբիւրը (աղաւաղուա՞ծ) չի հաւաստուած (հազիւ թէ լինի հուն. κυρινος (< լատ. Quirinus) դիցանուան ազատ մեկնութիւնը)
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԽ
(-ու, -ոյ, -մէ)
«ձախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել»
արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն,
ձախել,
ձախլիկ,
ձախանալ,
ձախող,
ձախողանք,
ձախողիլ,
ձախորդ
Էջ 494, սյունակ 1
ՃԿՈՅԹ
-ի, -աց
(ճկոյթն, -ան, ճկոյթ, -ու)
«ճկոյթ, ամենափոքր մատ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հազիվ թէ կազմուած լինի ճկել բայից, աւելի հաւանական է, թերեւս, Աճառեանի կարծիքը (ՀԱԲ 3, 204-205) քարթվելական աղբիւրից ծագելու մասին։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
զան.
culu kiti
«փոքր մատ»
(culu «փոքր» եւ kiti «մատ»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 204-205
Տե՛ս նաեւ
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՌ
«երակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«շրջել, գնալ»
կապ ունենա հնդեւրոպական *mei- «շրջել, գնալ» արմատի հետ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։