Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԷՄ
(-ի, -աց)
(հաճախ անեզ. գործածությամբ)
«դեմք, երես, երեսակողմ, անձ, աչք, տեսողություն, դեպի, դեմ (նախադրություն)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dēm
փոխատու լեզու՝ պ. dīm
փոխատու լեզու՝ պ. dīma
փոխատու լեզու՝ ավ. daēman
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմագրավել,
դիմադարձ,
դիմակալ,
դիմել,
բարեդեմ,
բազմադիմի,
երկդիմի,
ընդդեմ,
ընդդիմակաց,
յառաջադէմ,
ներդիմել,
դիմատիպ,
բացադիմի,
դիմագիծ,
դիմանկար,
անդիմադրելի
Մատենագիտություն
H. AG 140;
Աճ. ՀԱԲ 660
Էջ 200, սյունակ 1
ԴԻՒՐ
-ի, -ից (դոյր, դորր, դուր, դեր)
«հարթ, հարթ տեղ, դյուրին, հեշտ, հաճելի, անդորր, հանգիստ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրել,
դիւրիչ,
դիւրութիւն,
դիւրին,
դիւրաբեկ,
դիւրագին,
դիւրաթափ,
դիւրասնունդ,
դիւրայոյս,
անձնդիր,
մտադիր,
սրտդիր,
դիւրաբորբոք,
դիւրագռգիռ,
դիւրազգաց,
դիւրաթեք,
դիւրահունչ,
դիւրամատչելի,
դիւրամարս,
դիւրըմբռնելի,
անդորր,
դուրեկան
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՆԵԼ
(*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց»)
«դնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhē-
«դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր,
դրական,
բանադրել,
բարեդիր,
գեղեցկադիր,
գլխադիր,
դիմադրել,
խորյադիր,
խաւարադիր,
որոգայթադիր,
ունկնդիր,
ենթադրել,
ձեռնադրել,
ըն-տիր,
հիմնադիր,
մեծադիր,
պարտադիր,
փոքրադիր,
բաղադրել,
բաղադրիչ,
բաղադրութիւն,
համադրել,
համադրական,
համադրութիւն,
կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dádhāti
«դնում է»
a-dhā-t- հայ. եդ
հուն.
τίθημι
«դնում եմ»
ռուս.
деть
ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ
Մատենագիտություն
H. AG 439;
Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 204, սյունակ 1
ԴՈՒՆՉ
«ռունչ, մռութ, քիթ ու բերան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս ընդ-ունչ ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դնչակալ,
դնչափոկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656
Էջ 209, սյունակ 1
ԵԶ
(-ոյ)
«մեկ, միակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«մեկ, միասին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sem-gh-)
°
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 4) չի ընդունում, բայց առաջարկում է նույնպես կասկածելի մի ստուգաբանություն՝ արեւելակովկասյան փոխառություն: հմմտ. աբխ., աբազ. zə, za, կաբ., ուբիխ. zzə:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ΐγγια
«մեկ»
(Հես.)
լատ.
singuli
«առանձիններ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 902
Էջ 210, սյունակ 1
ԵԼ
-ի, -ից
«ելնելը, ելք, ընթացք, ավարտ, հաջող ավարտ, արեւածագ, արեւելք, բխում, հետույք, մորթի, ծակոտի, ծախս, հեռանալը, հրաժարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ele-/lā-, *el-ei-, *el-eu-)
հիմքային ձեւերով, ընդ որում՝ *el-eu-ghe > ելոյզ
ընդել-ը գրված է նաեւ ընտել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելանել,
ելեմուտ,
ելամուտ,
ելանելի,
ելուստ,
խաչելեալ,
խաչելութիւն,
վերելակ,
վերելք,
ելուն,
ելակետ,
ելարան,
զելանել,
ընդելանիլ,
ընդելակից,
անընդել,
մարղընդել,
ձեռնընդել,
ելուզանել,
ելոյզ,
ելուզումն,
ելուզակ,
եղուզակ,
յեղուզակ,
մարդելոյզ,
նախելուզակ,
ընդելուզանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ελθω
հուն.
ελατιω
«քշել»
հ. իռլ.
luid
«գնում էր»
(<*ludhe)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 8-9;
Pok. IEW 306-307
Տե՛ս նաեւ
Էջ 217, սյունակ 1
ԵՄՓԱՍ
«ընդգծում, արտահայտչականություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. έμφασις
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 26
Էջ 217, սյունակ 1
ԵՆԹ-
(ընթ-)
«ենթ(ա), ստոր(ա)-»
Ստուգաբանություն ()
Ընդ նախդիր-նախածանցի բարբառային տարբերակ՝ մտցված հունաբան հեղինակների կողմից:
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՆ(Ի)
(-երան)
«երանություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *ran (iia-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 38) միացնում է երջանիկ-ին, որ կասկածով ընդունել ենք նաեւ մենք ՀԼՊ-ում, 145
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երանել,
երանություն,
երանախառն,
երանելի,
երանուհի,
բազմերան,
յոգներանեան,
երանիկ,
երնիկ,
երնեկ
Մատենագիտություն
Benveniste, REA 83;
Mayrhofer, KEWA 37;
Աճ. ՀԱԲ 38;
Ջահ. ՀԼՊ 145
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՍԱՆԱԿ
(-ի, -աց)
(երեսանակ)
«երասանակ, սանձ, ղեկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *rasanak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երասանակակալ,
երեսանակել,
աներասանակ,
աներեսանակ,
ընդարձակերասանակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
rasan
պ.
rasan
Մատենագիտություն
H. AG 148;
Աճ. ՀԱԲ 41
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։