Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 185 բառահոդված (էջ 5/19)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՐԳ «գիրուկ, փափկակեաց, ծոյլ, դատարկապորտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uērk-)
«ծռվել» > «դյուրաբեք» անցումով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրգել, գրգանալ, գրգիչ, գրգութիւն, անգիրգ
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻԿ (գզուկ) «նետի ծայր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ։ Կապը հնդեւրոպական *uēl- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ (որտեղից՝ գելում, գիլ (*uēli-g’h > *գեղից+իկ)) քիչ հավանական է։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԶՏՈՐ (գզթոր, գխթոր, գխտոր) «բույսի վրայի ներկատու այտուցք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēl-d- -ուր) ածանցով
-ուր ածանցով՝ *uēl- արմատից, որտեղից նաեւ՝ գելում, գիլ, գալար, գեղձ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գզտորահամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
գելում
հայ.
գիլ
հայ.
գալար
հայ.
գեղձ
«բաղեղ»
Էջ 165, սյունակ 1 Էջ 165
ԳՈԳ I (-ոյ) «գիրկ, ծոց. ծովախորշ, ծովածոց, առագաստի ուռած մաս, գոգավոր, փոս ընկած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghegh- «ծռել, գոգավորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghogho-) կրկնավոր ձեւ
(ըստ Լիդենի, կասկածով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոգել, ընդգոգել, գոգած, գոգաձեւ, գոգնոց, անգոգ, երկայնագոգ, գոգի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
gag
նորվ.
gagr
«շուռ տված, շրջված»
լիտվ.
gõgas
«ձիու թամբամաս»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 569; Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 165, սյունակ 1 Էջ 165
ԳՈԳ II «ասելը, գոչելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueguh- «հանդիսավոր կերպով խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *oguh-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոգել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vāghát
«աղոթավոր, ուխտավոր»
լատ.
voveō
«ուխտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 570
Էջ 165, սյունակ 1 Էջ 165
ԳՈԶ «մեգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոզել, գոզբերան, գոզարգել, գոզգոզել
Էջ 171, սյունակ 1 Էջ 171
ԳՈՒԼ I «թուբ, բթամիտ, թմրած»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդյոք գել «ոլորված, պիրկ», գելում «ոլորել, արկել. ճնշել, ճմլել, ճզմել» բառերի հետ, որ ծագում են հնդեւրոպական *uel- «պտտել, ոլորել» արմատից (*uol- > գուլ՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլիլ, գլանալ
Էջ 172, սյունակ 1 Էջ 172
ԳՈՒՄԱՐ «համախումբ, հավաք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtan «կարգել, նշանակել, հանձնարարել, հանձնել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumāretan «լիազորել, կարգել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gamāru (gammaru) «լիակատարություն»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gamartu(m) «հավաք, ամբողջություն»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gummurtu(m) «լիակատարություն»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. gumārtan «կարգել, նշանակել, հանձնարարել, հանձնել», gumāretan «լիազորել, կարգել» (թերեւս փոխառություն ակկադերենից. հմմտ. ակկադ. gamāru (gammaru) «լիակատարություն», gamartu(m) «հավաք, ամբողջություն», gummurtu(m) «լիակատարություն»), ավելի քիչ հավանական է անմիջական փոխառություն ենթադրելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարել, գումարութիւն, բազմագումար, երկնագումար, հոգեգումար, համագումար, հանրագումար
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 591
Էջ 175, սյունակ 1 Էջ 175
ԳՈՒՄԻԼ (գրված նաեւ գոչիլ, գոզիլ) «կծկվել, կուչ գալ, շվարել» (բրբ. «ծերությունից ցնդել»)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *uerg'h- «պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerg'h-lo-)
Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *uerg'h-lo-ձեւից` *uerg'h- «պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
virgill
«թոկ»
մ. վ. գ.
erwergen
«խեղդել»
լիտվ.
veržti
«ձգել, սեղմել»
լիտվ.
verlẽ
«պտուտակ»
Էջ 179, սյունակ 1 Էջ 179
ԴԱԳ «պատիր, խաբեբա, նենգ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *dag
փոխատու լեզու՝ պրսկ. daγā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դագել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 610