Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 143, սյունակ 1
ԳԱ
(բրբ. գո-)
«գալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uadh-
«քայլել, գնալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uadh-mi)
dh-ի անկմամբ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 500) *dh-ն համարում է աճական եւ գտնում, որ հայերենը պահպանել է մաքուր արմատ, սակայն նրա բերած խեթ. wai- «գալ» զուգահեռը հետազոտողները ավելի հակված են դիտելու որպես բաղադրյալ կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալուստ,
արեւագալ,
զգալ,
զգայուն,
զգաստ,
զգաւն,
ապագայ,
անգայ,
բացագայայլ,
յառաջագայայլ,
շրջագայայլ,
պարագայայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vadō
«գնալ, ուղեւորվել»
հ. անգլ.
wadan
«ճանապարհորդել, առաջանալ, ծանծաղուտով անցնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 500
Էջ 144, սյունակ 1
ԳԱԶՐ
(գազար, գազօր)
«մի ծառ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ԲՀ՝ թափիչ բառի բացատրության մեջ՝ սեռ. գազրի։ Ծագումն անհայտ է։
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆԳԱՏ
«տրտունջ, բողոք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-
«բերանը լայն բաց անել, հորանջել»
կրկնավոր ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-u-
արմատից կազմված կրկնավոր ձեւ (կամ, թերեւս, *ghan-u-°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգատիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χαννω, χανυσσω
«բաց բերանով խոսել»
ըստ Հեսիքիոսի
հ. իռլ.
gana
«բաց անել, չուել, պահանջել, ձգտել, ցանկալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆՉ
-ել (-իլ)
«հնչյուն, ձայն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայն կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանչութիւն,
բացագանչութիւն,
բացագանչումն,
զանգագանչ,
լուսնագանչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ,
ծայրագաւառ,
գաւառաբարբառ,
գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi
«երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari
«տեսակ, ցեղ, ընտանիք»
անհավանական է
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1
ԳՔԱՅԱԹ
«տուն, բնակարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. bait
բայց չի բացատրւած գ-ն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂՁ
II
«մարմնի գեղձ»
(բժշկ.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h-
«գեղձ»
*ghe-ի դիմաց գե-ն (փոխանակ ջե) բացատրվում է տարնմանությամբ՝ ձ վերջնաձայնի պատճառով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձային,
գեղձ(ա)տապ,
գեղձախտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gelënys
«գեղձ»
ռուս.
железа
«գեղձ»
Մատենագիտություն
H. AG 433;
Աճ. ՀԱԲ 535
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷՋ
(գէճ) -ոյ
(գէճ)
«խոնավութիւն, թացութիւն, խոնավ, բաց, վավաշոտ, ցանկասեր, ականջի կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *guheid-
«հեղուկ, խոնավ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *guhoidhio-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *guhoidhio-` *guheid- «հեղուկ, խոնավ» արմատից: հմմտ. հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» (հայ-սլավոնական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիջութիւն,
գիջագոյն,
գիջակն,
գիջագործ,
գիջալից,
գիջին,
գիջանալ,
գիժագոյն,
գիժական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
židŭkŭ
«հեղուկ, ջրիկ»
(հայ-սլավոնական զուգաբանություն)
Էջ 163, սյունակ 1
ԳԼՈՒԽ
-ոյ, ուշ՝ -աւթ
«գլուխ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghōlu-
«գլուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghōlu-kho-)
հայ-բալթիկ-սլաւոնական զուգաբանություն: Պոկոռնին (Pok. 1, 350) բալթիկ-սլաւոնական ձեւերը բերում է *gal- «մազատ» արմատի առնչությամբ (galuā- «գլուխ») եւ կասկածով հիշատակում նաեւ հայերենի ձեւը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլխազարդ,
գլխազերծ,
գլխադիր,
գլխանի,
գլխապարտ,
գլխատել,
գլխարկել,
գլխաւոր,
գլխիբաց,
գլխովին,
գլխել,
զգլխել,
բազմագլուխ,
երկգլխի,
բարձրիգլուխ,
գահագլուխ,
մերկագլուխ,
մարդագլուխ,
դարագլուխ,
կորագլուխ,
գլխաբաց,
գլխագին,
գլխածածկ,
գլխապաստառ,
գլխատառ,
գլխատոր,
գլխարկ,
գլխացաւանք,
դրամագլուխ,
իշագլուխ,
հաստագլուխ,
սեւագլուխ,
քաղաքագլուխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
galvă
«գլուխ»
հ. ս.
glava
«գլուխ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 565;
Ջահ. ՀԼՊ 127;
Pok. 350
Էջ 170, սյունակ 1
ԳՈՒԲ
(-ոյ, -ի, ուշ՝ նաեւ -օք)
«հոր, փոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արամ.-ասոր. gubba(ā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գբացի,
գբեցի,
կրագուբ,
զագրագուբ
Մատենագիտություն
H. AG 302;
Աճ. ՀԱԲ 586;
Ջահ. ՀԼՊ 456
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։