Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 463, սյունակ 1
ՀՆԱՐՄՆԵԼ
«՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
առաջին մասում կարելի է առանձնացնել հնար բաղադրիչը
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՊ
(-ոյ, ուշ` -ի, -ից)
«մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ub-
«սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ,
հպաբար,
հպատուր,
հպելիք,
դիւրահուպ,
երկրահուպ,
վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ubjάti
«ցած է սեղմում»
լիտվ.
ūbyti
«շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 540, սյունակ 1
ՄՈՒՍԱԲԵՐ
««մորենի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ինչ-որ աղաւաղուած առաջին եւ -բեր երկրորդ բաղադրիչով բառ (ԲՀ-ում կայ նաեւ մաղաբեր «տերեւ»)։
Էջ 553, սյունակ 1
ՅՂԻ
«հղի, հղիության մեջ գտնվող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«թափել, լցնել / լի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *plē-)
հ.-ե. արմատ՝ *po-lo-
«փոքր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pou-)
երկու հնարավոր ստուգաբանությամբ. 1. h.-ե. *pel- «թափել, լցնել», *plē- «լի»։ ... 2. h.-ե. *po-lo-, *pou- «փոքր» ձեւից: Եթե ճիշտ է յղփանալ-ի ստուգաբանությունը, ապա ավելի հավանական է առաջին տարբերակը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յղութիւն,
յղանալ,
յղենալ,
յղեկիր,
յղացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
լի
հուն.
πώλος
«մտրուկ, քուռակ, աղջիկ»
գոթ.
fula
հ. իսլ.
foli
«մտրուկ, քուռակ»
ուլ
—
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 400-401;
Pok. IEW 840-841
Տե՛ս նաեւ
Էջ 559, սյունակ 1
Ն-
(3-րդ դեմքի ցուցական արմատ)
«3-րդ դեմքի ցուցական արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)no
*(e)no արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նա,
ան,
նոյն,
այն,
աւանիկ,
անաւանիկ,
անդ,
անդր,
անդրեն,
անտի,
անդուստ,
անդստին,
անդանաւր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*ana
ավ.
ana
հուն.
ένη
«երեկ չէ առաջին օրը, վաղանց»
գոթ.
jains
լիտվ.
anas
ռուս.
он
«նա»
Մատենագիտություն
H. AG 478;
Աճ. ՀԱԲ 416
Էջ 559, սյունակ 1
ՆԱԽ
«սկզբնական, առաջին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *nax
հմմտ. պահլ. *naxust, մ. պ., մնք. naxvin
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նախաբարբառ,
նախանկար,
նախաբոյս,
նախնի,
նախադուռն,
նախնական,
նախադիպիլ,
նախկի,
նախակերպ,
նախկին,
նախավկայ,
նախուստ,
նախամե-,
նորնախաբան,
նախագահական,
նախորդ
Մատենագիտություն
H. AG 200;
Աճ. ՀԱԲ 419;
Bailey, DKS 190;
Ջահ. ՀԼՊ 535
Էջ 563, սյունակ 1
ՆԱՒԱԿԱՏԻՔ
«բացման հանդես, շնորհանդես, (քրիստ.) նավակատիք»
(քրիստ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
հաւանական է առաջին բաղադրիչի (նաւա-) իրանական ծագումը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
nava
«նոր»
Էջ 563, սյունակ 1
ՆԱՒԱՍԱՐԴ
(-ի, -աց)
«հայկական տարվա առաջին ամիս (օգոստ. 11-սեպտ. 9)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *nava-sārd
«նոր տարի»
Մատենագիտություն
H. AG 202;
Աճ. ՀԱԲ 435
Էջ 592, սյունակ 1
ՇՈՂՈՔՈՐԹ
(շողոաթորթ, շողոքորդ)
«կեղծաւոր, քծնող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«գայթակղեցնել, խաբել, շողոքորթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skholo-)
*s-ով եւ կարճ ձայնաւորով ձեւից (*skholo->շողո-)
Առաջին մասը շողոմ-ի հետ միասին կարող է գալ հնդեւրոպական արմատից: Բայց ի՞նչ է -քորթ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողոքորթել,
շողոքորթանք,
շողոքորթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ,
ոչնչական,
չէական,
չբմեղանք,
չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։