Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 799, սյունակ 1
ԱՍՏԱՆ
(-(ա)ստան)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *stā-
«կանգնել, դնել»
*-no- ածանցով
փոխատու լեզու՝ իրան. *stān(a)-
Այսօրինակ կազմութիւններում -ստան-ը ծագում է իրան. *stān(a)- ածանցակերտից (հ.-ե. *stā- «կանգնել, դնել» արմատից` *-no- ածանցով). յաճախակի է իրանական փոխառութիւններում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամարաստան,
այգեստան,
անդաստան,
հեռաստան,
ձիաստան,
ասպաստան,
դաստաստան,
շահ(ա)ստան,
սակստան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-(Ա)ՏԱԿ
«փլատակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -tak(a)-
Այս վերջածանցի -տակ բաղադրիչը ծագում է իրան. -tak(a)- ածանցից (*-ta-ka-) եւ հանդիպում է մի շարք իրանական փոխառութիւններում՝ -տակ եւ -ատակ տարբերակներով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբարտակ,
գումարտակ,
հրեշտակ,
յիշատակ,
պարսատակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԱՆ
(հմմտ. աւթանոց)
«անցարան, աւթարան, գործարան, երգարան, լոգարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -a-dan(a)-
«-a- հիմքակազմ տարր + dana- «տեղ»»
իրան. -a-dan(a)- ածանցակերպից (-a- հիմքակազմ տարր + dana- «տեղ»)։ հաճախ գիտակցւում է իրանական փոխառութիւններում՝ բաստարան, գանձարան, գոհարան։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անցարան,
աւթարան,
գործարան,
երգարան,
լոգարան,
բաստարան,
գանձարան,
գոհարան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 802, սյունակ 1
-ԱՏՈՐ
(-ՈՒՈՐ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«կրել, բերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
ձայնդարձային ձեւ
Ծագում է հ.-ե. *bher- «կրել, բերել» (այստեղից հայ. բերել) արմատի ձայնդարձային *-bhor- ձեւից՝ նախորդող *-ā/ə- հիմքային տարրով՝ *medə-bhorā (բարդություն) > մտաւոր. հետագայում -ա-ն դարձել է հոդակապ եւ տարածվել նաեւ նախկին ոչ *-ā/ə-ով հիմքերի վրա. զինուոր, վարձուոր ձեւերը առաջացել են զէնու-ւոր, վար-ձու-ւոր ձեւերից (հմմտ. զէն, -ու, վարձ, -ու, որոնք իրանական փախառություններ են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնաւոր,
բանաւոր,
լուսաւոր,
մեղաւոր,
մտաւոր,
զինուոր,
վարձուոր
Մատենագիտություն
Meillet 165
Էջ 804, սյունակ 1
-ԱՆ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ān
«հոգնակերտ»
փոխատու լեզու՝ իրան. -yān
«հոգնակերտի տարբերակ»
Փոխառուած է իրանական -ān հոգնակերտի -yān տարբերակից, որ, սակայն, դասական պարսկերէնում դրւում էր ā, ī, ō, ū ձայնաւորներով վերջացող բառերից յետոյ. հայերէնում նրա դրուելը բաղաձայններից յետոյ կարող է բացատրուել նրանով, որ այն ոչ թէ ուղղակի փոխառութիւն է, այլ հայ. -եան-ի` իրանական հոգնակերտի հետ բաղարկուելու արդիւնք:
Էջ 806, սյունակ 1
-ԷՆ
I
«հանդիպում է միայն իրանական փոխառություններում (նկարեն-նկար, այլեւ քաղկեն «գարեհաց», որի հարաբերությունը կասկ «կեղծած գարի» բառի հետ չի գիտակցվում)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ēn
Ծագում է իրան. -ēn (aina-) ածանցից:
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻԿ
II
«այժմիկ, դրանիկ, մարտիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ik
ածանցից, որ հաճախադեպ է իրանական փոխառություններում` մարզիկ, ոստանիկ, ռազմիկ, տոհմիկ, սպասիկ (հմմտ. սպասեակ), կազմում է նաեւ ժողովուրդների ներկայացուցիչների անուններ` հնդիկ, պարսիկ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարզիկ,
ոստանիկ,
ռազմիկ,
տոհմիկ,
սպասիկ,
հնդիկ,
պարսիկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՇ
«հանդիպում է միայն իրանական փոխառութիւններում` (բաշխիշ - բաշխել)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -iš
ածանցից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաշխիշ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՉ
(-ուչ)
«բրիչ, գրիչ, գործիչ, լուծիչ, ստեղծիչ, անյարուչ «չհարող, անմիաբան», ընկալուչ (հմմտ. ընկալիչ), թաքաւուչ, մաքրուչ, սրտառուչ, տեսուչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kiā-hg
*-k- + *-iā- նախորդող *-ī- կամ *-ū- (-ի-, -ու-) հիմքային ձայնաւորներով
Ծագում են հ.-ե. *kiā-hg (*-k- + *-iā-)` նախորդող *-ī- կամ *-ū- (-ի-, -ու-) հիմքային ձայնաւորներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրիչ,
գրիչ,
գործիչ,
լուծիչ,
ստեղծիչ,
անյարուչ,
ընկալուչ,
թաքաւուչ,
մաքրուչ,
սրտառուչ,
տեսուչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
которичъ
«կռվարար»
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՑՍ
«երկիցս, երիցս, չորիցս, քանիցս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմուած է -ից տարրից եւ -ս ցուցական հոդից, որ մակբայական արժէք է տալիս. -ից-ի համար հնարաւոր է երկու ենթադրութիւն. այն կամ գալիս է հնդեւրոպական շրջանից կամ սեռական-տրականի երից, չորից, ձեւերի -ից-ն է` համաբանօրէն տարածուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիցս,
երիցս,
չորիցս,
քանիցս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
zwiski
«կրկնակի»
-(i)ski-ի մէջ
Մատենագիտություն
Meillet 101
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։