Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված · Էջ 49 / 240
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԿԱՆ «փողային միավոր»
Ստուգաբանություն
Դահեկան բառի ժողովրդական կրճատված ձեւ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 646
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ «տարվա վերջին ամիս՝ դեկտեմբեր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. december
սեպտեմբեր եւ հոկտեմբեր ձեւերի համաբանությամբ...
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂ I (-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու, դեղել, դեղագիտութիւն, դեղագործ, դեղոց, դեղախոյնկ, դեղահունդ, դեղաբուխ, դեղուն, անդեղեայ, անդեղայ, անթեղայ, մաղձադեղ, մկնդեղ, սեւադեղ, դառնադեղ, թմրադեղ, կապնդեղ, հացադեղ, խաշնդեղ, ծակնդեղ, դեղագիր, դեղատոմս, դեղատուն, դեղավաճառ, դեղատուփ, դեղափոշի, դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՄԵՍԼԻԿՈՍ (դիմեսլիկոս, դիմեսիլկոս (սխալ՝ դեմեալիկոս), դեմեսկլոս) «բյուզանդական մի տիտղոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δομέστικος < լատ. domesticus
Մատենագիտություն
H. SF 71; Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՆԱՐ (դինար) «մի դրամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δηναριον < լատ. denarius). սրանից է նաեւ մ. պ. dēnār, պ. dīnār
սրանից է նաեւ մ. պ. dēnār, պ. dīnār
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. dēnār
պ. dīnār
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 653
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՆԵԱԿ ««տեղյակ» (ԲՀ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dānāk «գիտուն, խելոք, խելամիտ»
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՌ «դեռ, տակաւին, նոր միայն, ժամանակ, տարիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- «պահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhers- / *dher-)
արմատից, որտեղից` դարել, դադար։ Հյուբշմանը (AG 438) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 654) համեմատում են լիտվ. dar «դեռ, տակաւին» բառի հետ, բայց սա լիտվ. dābar «դեռ, տակաւին» բառի կրճատ ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեռեւս, դեռադեռ, դեռաբողբոջ, դեռաբոյս, դեռահաւատ, դեռընտիր, մինչդեռ, դեռահաս, դեռատի
Մատենագիտություն
AG 438; Աճառյան (ՀԱԲ) 654; Fraenkel, LEW 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՐԱՆԴԵՐՁԱՊԵՏ «պարսկական մի բարձր պաշտօնեայ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dar-andarz-pat
dar- «դուռ» եւ andarzpat > հայ. հանդերձապետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 195, սյունակ 1 Էջ 195
ԴԵՐԻ ««վանք» (բրբ. «ուխտագնացություն, ուխտագնացության ժամանակ տոնախմբություն», «տոնավաճառ», «մի պար»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. dairā «վանք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերեն, դերանիկ, դերինակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656
Էջ 195, սյունակ 1 Էջ 195
ԴԵՐՁԱՆ «թել»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *dhergh- «պտտել, դարձնել, ոլորել»
Աղբյուր՝ իրանական darzīk
Աղբյուր՝ պ. darz, darza «կար»
Աղբյուր՝ պ. darzmān, darzan «թել, ասեղ»
Աճառյանը հնարավոր է համարում դերձակ բառի հետ միասին համարել բնիկ հնդեւրոպական՝ միեւնույն *dhergh- «պտտել, դարձնել, ոլորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերձանիլ
Մատենագիտություն
H. AG 140; Աճ. ՀԱԲ 656-657