Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված
· Էջ 49 / 190
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԷՑ
((երէց, իրից), -ու, -ուէ, -ամբ, -ունք, -անց, ուշ՝ -ոյ, -աւ, -ունիք, -ունեաց)
«ավագ քահանա»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիցակից,
երիցանալ,
երիցանի,
երիցապետ,
երիցութիւն,
երեցութիւն,
իրիցութիւն,
երիցուկ,
իրիցուկ,
հացերէց,
աւագերէց,
բարձ-
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻ
(-ւոյ, -եաց)
(երի)
«կենդանու կրծքամաս, երբուծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rēiti-
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 54) բխեցնում է հնդեւրոպական *perə- «առջեւ» ձեւից, բայց բերած օրինակները բուն մարմնամասերի անուանումներ չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
rietas «ազդր»
լատվ.
rieta «ոտք»
հ. սլ.
ritə «հետույք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 863;
Աճ. ՀԱԲ 54
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԹԱՄԱԾԵԱԼ
(ի թաւ մածեալ)
«?»
Անստույգ
«Եւ մինչդեռ յայնմ յադետս տարակուսի եւ ի շտապ տագնապի երիթամածեալ կային» նախադասութեան մէջ: Բառարանագիրները երիթ-ը կապում են երից կամ երեք բառերի հետ:
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԿԱՄՆ
(-ունք, -անց)
«երիկամ»
(սովորաբար անեզ. գործածությամբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *streig-
«շերտ, այլեւ միջուկ, սիրտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *treig'hme-no-)
Թերեւս հնագոյն հայերէնից է փոխառեալ վրաց. tirkmeli «երիկամ» բառը, որի ընդհանուր ծագումը հայերէնի հետ նշել է Մառը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
strigeno «ուղեղ»
սլավ.
*strьženь «մեջտեղ, ուղեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 46
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻՏՍ
«զբաղմունք»
(ԲՀ «զբաղումն»)
Անստույգ
Աճառեանը (ԲՀ 365) նոյնացնում է երմոս (եռմոս) բառի հետ, որ, սակայն, բերմես «փայլածու» բառի տարբերակն է:
Մատենագիտություն
Աճառեան (ԲՀ) 365
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻՆՋ
(-ոյ, -ու)
«էգ հորթ, մատաղ կով, կով»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'er-
«գլուխ, եղջյուր, եղջերավոր անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'rentio-)
հմմտ. հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ» (ըստ Պատրուբանյանի. մերժում է Աճառյանը, ՀԱԲ 2, 56, առանց հաշվի առնելու, որ *k'r-ով սկսվող նախաձեւի դեպքում *k'-ն կարող էր ընկնել, ինչպես k'l-ի դեպքում). (հմմտ. *k'luke-> լսել, *k'lu-ro> լուր)։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցումը կենդանի նշանակող արմատից՝ որոջ բառի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երնջ(ն)ակ,
երիժնակ,
իգատերնջնակ,
իգատերնջայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
(h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԻՍ
««ժողովանոցս» (ԲՀ` նաեւ սխալմամբ, «ժողանոցս»)»
Ստուգաբանություն
երեք բառի հայցականն է՝ միացած ժողովանոց ձեւի հետ, որ ընկալվել է որպես բացատրություն: հմմտ. ԲՀ՝ եռակըմբայք «երիս ժողովանոցս»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԻՍԹԱՎ
(երիսթաւ)
«իշխան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. eristawi
«պետ, զորապետ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԿԱԹ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«երկաթ, երկաթե գործիք, շղթա, կապանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)u-)
*-u աճականով
նոյն զարգացմամբ, ինչ երկին բառի մէջ՝ ենթարկուած արծաթ բառի ազդեցութեանը. երկաթը հնում կապուած է եղել երկնքի հետ՝ ստացուելով երկնաքարից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկաթագամ,
երկաթագործ,
երկաթակապ,
երկաթապատ,
երկաթի,
աներկաթ
Նոր՝
երկաթեայ, երկաթուղի, երկաթուղային, երկաթավաճառ
երկաթեայ, երկաթուղի, երկաթուղային, երկաթավաճառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
rkina (քարթվելական ձեւ)
մեգր.
rkina
լազ.
erkina
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՐ
(-ի, -աց, այլն՝ -իւ)
«երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«երկիր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-)
*er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել,
երկրպագելի,
երկրավոր,
երկրագործ,
երկրածին,
երկրակալ,
երկրական,
երկրակեաց,
երկրաչափ,
երկրեայ,
երկրատես
Նոր՝
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα ((°) (<*erpō, *erō>))
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda «երկիր»
կիմր.
erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332;
KZ 197
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։