Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մար» որոնման արդյունք՝ 944 բառահոդված · Էջ 48 / 95
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃՈՒԿ (կոծծուկ, կոցուկ, կոճուկ) «թեղ, բլղուրան (բույս)»
Անստույգ
Կազմված է կոճ- արմատից՝ -ուկ վերջածանցով. կոճ-ի համար հմմտ. կոճիկ եւ կոճոճ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿՈՎ I (-անք) (բրբ. կոկլվին) «ամորձի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gou-) *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)
Կրկնավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gou-ից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից: հմմտ. *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)՝ մ. վ. գերմ. kugel(e), գերմ. kugel «գնդակ», նորվ. kjuka «գունձ», լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր», ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գերմ. kugel(e)
գերմ. kugel «գնդակ»
նորվ. kjuka «գունձ»
լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր»
ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՂՈՔՈՅ «վեգ, կոճ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goblp(h)-) նախաձեւից
Աղբյուր՝ հուն. κολοφών (թերեւս) «գագաթ, խաղագնդակ»
հայերենին հարմարեցված (°), եթե կողով (կողոփ) բառի հետ միասին *goblp(h)- նախաձեւից չի գալիս՝ *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՃ «գնդաձեւ բան, գնդվածք, ծառի բուն (կտրտված ճյուղերով), կաղամբի կոթ, գերան, ծեծելու գործիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goᵘodi-, *gouədi-) *-d ածանցանով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *goᵘodi-, *gouədi- (*geu- «ծռել, թեքել, կամար կազմել» *-d ածանցանով) արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոճակ, կոճղեզ, կոճղիզ, կոճողիզ, կոճողէզ, կոճապղպեղ, կոճկեն, կոճկենիկ, կոշկոճել, կոճկոճել, կոճոպել, կոճռտիլ, կոճկցել, կոճիկ, կոճկամբ, կոճկորակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ. kāte (kaut) «կոճ»
ն. վ. գերմ. kote, köte «կոճ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՄԵՆՏԱՐԻՈՍ «զինուորական համարակալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κομ(μ)εντάριος < լատ. commentarius
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅԶ ուշ՝ -ի, -ից «ողկույզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կորացնել, կամար կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geu-gh-)
արմատից. հաւանաբար սրանից են կազմուած ըն-կոյզ եւ ողկոյզ. Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 629) համարում է ողկոյզ բառի կրճատումը ստուգաբանութեամբ՝ խաղող(ոյ) ողկոյզ > խաղողոյ կոյզ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոյզկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. guzak «ոտքի կոճ» ((°))
լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ, պիստակ»
լիտվ. gaužĕ «գլուխ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 629
Տե՛ս նաեւ
Էջ 419, սյունակ 1 Էջ 419
ԿՈՆ (կովն, կոնոս, կոնոն) «բրգաձեւ մարմին, կոն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κῶνος
Մատենագիտություն
H. AG 359; Աճ. ՀԱԲ 632
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՉ «կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել, կոչելի, կոչիւն, կոչանք, կոչումն, կոչնատէր, կոչնական, կոչնակ, անկոչ, գետնակոչ, մեծակոչ, ինքնակոչ, դժուարակոչ, դիւրակոչելի, որովայնակոչ, դիւակոչ, խառնակոչութիւն, կոչնագիր, կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gadati (*gātati) «ասում է»
գոթ. gipan «ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ. quetha «ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481; Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՌ II «վեգ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g(o)ᵘors- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(o)ᵘosr-)
արմատից. հմմտ. հայ. կոր, կորիզ, լիտվ. gurnas «ոտքի կոճ», մ. ն. գ. küse «կոր»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կոր
հայ. կորիզ
լիտվ. gurnas «ոտքի կոճ»
մ. ն. գ. küse «կոր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՍՏՂ (կոստղի (°)) «սոսնձապատ ոստ (թռչուն բռնելու համար)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷes- «ճյուղեր, սաղարթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷozodo- (+ *-l-))
Տե՛ս նաեւ ոստ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 639) նույնացնում է կոստղ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. (տոսկ.) gjethe (հգն.) «ճյուղեր. սաղարթ, տերեւներ»
նորվ. kost «ցախավել»
դան. kost «ցախավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 639
Տե՛ս նաեւ