Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 48 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՐՈՎ (-ոյ) «գորով, սեր, խանդաղատանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guher- «ջերմ, տաք» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhor-ou-i-, *guher-ou-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գորովալիր, գորովեմ, գորովագին, գորովանք, դյուրագորով, մաքրագորով, հոգիագորով, քաղցրագորով, մայրագորով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. garrewingi «կրքոտ, ջերմ»
հ. խոլ. gor (garwa) «պատրաստ, կատարյալ»
հ. սլավ. žezavyj «ջերմ, տաք»
լիտվ. garas «շոգի, ուժեղ ցանկություն»
լիտվ. garuoti «շոգիանալ. ուժգին ցանկանալ»
ռուս. горевать «վշտանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԲԷՀ 90-91
Էջ 171, սյունակ 1 Էջ 171
ԳՈՒԹ (-ոյ) «գութ, գթություն, սեր, փափագ, աղաչանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghedh- «միավորվել, սերտ կապված լինել, իրար հարմարվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghōdh-to-)
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *ghou- «ընկալել, ուշադրություն դարձնել» արմատից՝ *ghou-to- > գութ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գթալ, գթութիւն, գթալի, գթած, գթածագոյն, գթածագործ, բազմագութ, գորովագութ, բարեգութ, մեծագութ, յաճախագութ, անգութ
Նոր՝
գթաշարժ, գթաշարժութիւն, գթատատ, գթասիրտ, գթասրտութիւն, գթոտ, անգթօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. gōrs
հ. անգլ. gōd
հ. վ. գ. guot
գ. gut «հարմար, լավ»
հ. սլ. ugožditi «սիրաշահել, դուր գալ»
ռուս. выгода «օգուտ»
լատ. faveō «լավ վերաբերվել, գթասիրտ լինել, նպաստել»
հ. իսլ. gā «ուշադրություն դարձնել, հոգալ, հոգ տանել» (*gāwon)
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 171, սյունակ 1 Էջ 171
ԳՈՒԼ I «թուբ, բթամիտ, թմրած»
Ծագումն անհայտ է
Կապ ունի՞ արդյոք գել «ոլորված, պիրկ», գելում «ոլորել, արկել. ճնշել, ճմլել, ճզմել» բառերի հետ, որ ծագում են հնդեւրոպական *uel- «պտտել, ոլորել» արմատից (*uol- > գուլ՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլիլ, գլանալ
Էջ 172, սյունակ 1 Էջ 172
ԳՈՒՆ I «ջանք, ճիգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uon- «ձգտել, ցանկանալ, ձեռք բերել, հաղթել»
Բաղադրութիւն՝ գունատր: Բնիկ հնդեւրոպական՝ *uon- «ձգտել, ցանկանալ, ձեռք բերել, հաղթել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vanati «ցանկանում է, սիրում է, ձեռք է բերում, հաղթում է»
լատ. vēnor «որս անել, որսալ, ձգտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴ I (-ի, -ից, -աց) (գունտ, կունդ, կունդն, կունտն) «գունդ, գնդաձեւ մարմին, երկնակամար, արեւի կամ լուսնի գունդ, ճրագարանի կլոր մաս, անիվ, գլուխ, խորաչափ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *gund
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդել, գնդաձեւ, գունդսաղ
Նոր՝
գնդախաղ, գնդասեղ, գնդագիր, երկրագունդ, ձիւնագունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ. gunda «խմորի գունդ»
մ. պ. gund «ամորձի»
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 599
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԷԾ «մի խեժ՝ sarcocolla»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունիծատակ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՊԱՐ «ըմբշամարտ, կռիւ, պատերազմ, վէճ, մի օդերեւոյթ»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *per- «խփել, զարկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-par (<*vi-para))
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (հաւանաբար ... բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած)
Ենթադրւում է *gu-par (<*vi-para)՝ հնդեւրոպական *per- «խփել, զարկել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուպարել, գուպարած, գուպարադիր, գուպարայադք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ. pərət «մարտ, կռիւ»
հայ. (< իրան.) պատ-ել «յաղթել»
մ. պ. ni-part «կռիւ»
խոտ.-սակ. purr «յաղթել»
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈՒՏԻ (բրբ. կուտիկ) «գլխարկ, գդակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *gudik
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *gudik: Հմմտ. նաեւ վրաց. (< իրան.) kudi «գլխարկ, գտակ» (Ջահուկյան):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բելուջ. gud «հագուստ» (իրան. gaud «ծածկել» արմատից)
Մատենագիտություն
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈԳՈԱԼ «կռալ, կռավել, գոգոալ (փորի մասին)»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «բնաձայնական արմատ»
Բնաձայնական կազմություն. հմմտ. հնդեւրոպական *gher- բնաձայնական արմատին պատկանող բառերը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈՀՃ (-ի, -աց, -ից) (գոռհ, գոհի, գոեխ) «փողոց, բանուկ ճանապարհ, հրապարակ, քաղաքամեջ, աղբ, ցեխ, գյուղ», գռեահ «ռամիկ»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
Հավանաբար կապ չունի (իրանական միջնորդությամբ) հ. հնդկ. grha- «տուն, բնակարան», հ. պ. gard «ծառա» (որպես *«տնային») բառերի հետ, որոնք գալիս են *gherdh- «ցանկապատել, պատել» արմատից եւ որից (իրանական միջնորդությա՞մբ) ծագում է գերդաստան բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գռեհիկ, գռեհի-ք
Նոր՝
գռեհկութիւն, գռեհկաբար