Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված
· Էջ 48 / 344
Էջ 112, սյունակ 1
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԼԻՇ
«թաթարական մի դրամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արեւել. թյուրք. bališ
Աղբյուր՝ մոնղոլ. bališ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 388
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԽ
(բախ - (ուշ` բաղխ- «հարված»))
«ընդհարում»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhu(m)bh-
բնաձայնական կազմություն
Բնաձայնա-նկարագրական արմատ` մասամբ կրկնավոր. թերեւս զուգահեռ հնդեւրոպական *bhu(m)bh-ով բնաձայնական կազմություններին.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախել,
բախած,
բախյուն,
սրտաբախ,
դիաբախ,
մտաբախ,
բախբախումն,
բաբախել,
բաբախյուն,
բաբախումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βαβας «շաղակրատ, շատախոս»
հուն.
βαββατης «պարող»
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԿ
(-ի, -աց)
«տան բակ, գավիթ, փարախ, արեգակի կամ լուսնի ծիր, արեւագունդ, միջաստղային տարածություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. baki
(սակայն պարզ չէ սրա հարաբերությունը վրաց. baga, ճան. boga բառերի հետ)
«փարախ»
սակայն պարզ չէ սրա հարաբերութիւնը վրաց. baga «մսուր», ճան. boga «փարախ» բառերի հետ, որոնք պատկանում են վրացականյան *baga արմատին: Քիչ հաւանական է բառի հնդեւրոպական ծագումը (*bhag- «բաժին հանել» եւ *bhe(n)g- (> հայ. բեկ-անել) արմատները իմաստով հեռու են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բակաձեւ,
բականել,
բակարգել,
ներբակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
baga «մսուր»
ճան.
boga «փարախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱՀ
(-ու, ուշ՝ -ի, -ից)
«բահ, երկաթե թի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«սուր գործիքով գործել՝ ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr-ti- կամ *bher-ti-)
Հայերեն ա-ով ձեւը սովորական չէ, եւ հնարավոր է ենթադրել իրանական աղբյուր, ինչպես մահ բառի դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բահաւոր,
բահել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φάρος «գութան»
լատ.
forō-, āre
հ. վ. գ.
boron «ծակել»
ռուս.
борона «ցաքան»
ռուս.
брить «ածիլել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 392-393
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂԱՄ
«շիկածառ, բրազիլյան փայտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. bayam < արաբ. baqqam < պրսկ. bakam
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 395-396
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂԱՐՋ
(-ի, -աց, -ոյ)
(բաղարծ)
«բաղարջ, չթթված խմորից թխված կլոր եւ փափուկ հաց, չխմորված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փչել, ուռցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelrghio- կամ *bhelrdhio-)
ըստ բաղարջի կլոր ձեւի այսպէս կոչված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղարջակեր,
բաղարջընծայ,
բաղարջեայ,
բաղարջիկ,
բաղարջակ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԲԱԶ
(բաղբանջ)
«ցնդաբանություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
բնաձայնական արմատի կրկնությամբ կազմված
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 397) համարում է անկախ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղբաջանք,
բաղբաջել,
բաղբանջանք,
բաղբանջել,
բաղբանջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhandatē «խոսում է, ծաղրում է, պարսավում է» (<*bhel-n-do-)
դան.
baldre «աղմկել»
լատվ.
beldēt «դիմել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԷԶ
««?» (բաղէզութիւն բառում)»
Ստուգաբանություն
ՀՀ-ն բուն ձեւը համարում է բախած (բախածութիւն)։ Միջին ձեւն առկա է ԲՀ-ում՝ բաղած-ութիւն («վնասակարութիւն» մեկնությամբ), բաղէզ-ը եւ բաղած-ը պետք է համարել բախած-ի բարբառային տարբերակները:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։