Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 766 բառահոդված (էջ 46/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՊ (-ոյ, ուշ` -ի, -ից) «մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub- «սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ, հպաբար, հպատուր, հպելիք, դիւրահուպ, երկրահուպ, վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ. ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՈՒՐՊ (հուրփ) «սպիտակ մանանեխի հունդ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ արաբերեն hārr (թերեւս արաբերենից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված) «կծու»
կա հարր (տե՛ս), բայց նշանակում է «կծու»։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՊԱՏԱԿ (-ի, -ա) «հպատակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *hupātak
իրանական աղբյուրից։ հմմտ. ավ. hupāta-, մ. պ. pātak։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպատակել, հպատակություն, հպատականք, թուրքահպատակ, ռուսահպատակ, օտարահպատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. hupāta-
մ. պ. pātak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՊԱՐՏ (-ի, -ից) «հպարտ, գոռոզ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմված է հու- «լավ, շատ» (հմմտ. հլու, հմուտ) եւ պարտ (հմմտ. պարծ-) բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպարտանալ, հպարտություն, հպարտական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՏՊԻՏ (խտպիտ, հպիտ) (խտպիտ, հպիտ) «խեղկատակ, խենթեշ, մեղկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ պարսկերեն hrptet (թերեւս) «քրմական մի կոչում»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հտպտանի, հտպտիլ
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 72
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՐԱԺ- (հրաժարել, հրաժեշտ բառերի մեջ) «հրաժարում, հեռացում, բացասում, մահ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ միջին պարսկերեն hrazest (բուն արմատական ձեւը չի հավաստվում) «մահվան դե»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։ հմմտ. թերեւս մ. պ. hrazest «մահվան դե»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաժարել, հրաժարումն, անհրաժեշտ, անհրաժեշտաբար, անհրաժեշտորեն, անհրաժեշտություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. hrazest «մահվան դե»
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՇ (-ի, -ից) «հրաշք, հրեշտակ, գործ, այլանդակություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ ավ. fraša- «ուժեղ, հզոր»
Փոխառության աղբյուր՝ հ. պ. fraša- «հրաշալի, հիանալի, նշանավոր»
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. fraš «հրաշալի»
մասամբ ամբողջովին փոխառյալ՝ ոչ հայկական կազմություններ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաշագէտ, հրաշազուն, հրաշակերտ, հրաշանիստ, հրաշակուռ, հրաշանալ, գեղեցկահրաշ, գերահրաշ, եռահրաշ, երկնահրաշ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 471, սյունակ 1 Էջ 471
ՀՐԵՇՏԱԿ (-ի, -աց) (հրշտակ, հրիշտակ) «սուրհանդակ, պատգամավոր, առաքյալ, կանխանշան, հրեշտակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *frēštak
հմմտ. պրթ. frēštak, մ. պ. frēštak ավ. fraēštak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրեշտակութիւն, հրեշտակարէն, հրեշտակապետ, հրեշտապետ, հրեշտակագնաց, զուգահրեշտակ, համահրեշտակ
Մատենագիտություն
H. AG 184; Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 471, սյունակ 1 Էջ 471
ՀՐԻՏԱԿ «կտակված ունեցվածք»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Թերեւս իրանական փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրիտ(ակ)կատար
Էջ 472, սյունակ 1 Էջ 472
ՀՐՈՍ -ի, -ից (հրոսակ, խրոսակ, հրահուսակ, հոսակ (՞)) «ասպատակող զորք, առեւանգող, օգնական»
Փոխառություն (՞)
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրոսանուէր, հրոսումն, հրոսակախումբ