Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 426, սյունակ 1
ԿՈՒՄ
(հգն.) այտ
«մեկ ումպ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել, ժխտել, լցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gom-)
Քիչ հավանական է նաեւ համեմատությունը հնդեւրոպական *kᵘem- «կուլ տալ, խաչստել» արմատի հետ՝ որպես մի այլ հնդեւրոպական լեզվի ազդեցություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կմել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γεμω
«լցված լինել»
հուն.
γεμος, γομος
«բեռ»
լատ.
gumia
«շատակեր, որկրամոլ»
լիտվ.
gãmalas
«ձնագունդ, մի կտոր հաց, միս»
սերբ.
gòmolja
«պանրի կտոր»
Էջ 427, սյունակ 1
ԿՈՒՇՏ
-ի, -աց
((ուշ) կուշտ, կշտացած, խոռոչ)
«կող, փոր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *kušt
իրան. աղբյուրից՝
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կշտագող,
կշտապինդ,
կշտապնդութիւն,
կշտալիր,
սնակուշտ,
թուլակուշտ,
անկուշտ,
կշտանալ,
կշտում,
կուշտակուռ,
կուշտկուշտ,
կուշտփոր,
կշտահամ,
կշտափորիկ,
կշտապատառ,
կուտակուշտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kušt
«կող, կուշտ»
զազա
kišt
«կող, կուշտ»
Մատենագիտություն
H. AG 173;
Աճ. ՀԱԲ 660-661
Էջ 429, սյունակ 1
ԿՈՒՐԾՔ
(-ից)
«կուրծք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gug'-ro-)
*-g' ածականով ձեւից
բայց բուն նախաձեւը չի ճշտուած։ հնչիւնապէս քիչ հաւանական են` 1) համեմատութիւնը ռուս. грудь «կուրծք» (<*grendh-. հնարաւոր է ենթադրել առանց ռնգայինի եւ շնչեղ *d-ով ձեւ)։ 2) բխեցումը *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատի *-g' ածականով ձեւից կազմուած *gug'-ro- նախաձեւից։ *geu-g'-ի համար` հմմտ. լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ, ելունդ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրծացաւութիւն,
կրծապահ,
կրծանոց,
կրծաբախ,
միջակուրծք,
կրծկալ,
կրծոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
грудь
«կուրծք»
<*grendh-
լիտվ.
gùžas
«կոճ, կոնգոմ, ելունդ»
Էջ 431, սյունակ 1
ԿՈՒԻ
(-ոյ)
«կառչելու տեղ, կովան, կռիվ, ընդհարում, պայքար, պատերազմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷēr-
«ծանր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēri- (°))
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷēri- (°) *gʷēr- «ծանր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռուիլ,
կռուական,
կռուակից,
կռուանոց,
կռուասէր,
կռուարար,
գազանակռիւ,
զատեկռիւ,
բանակռիւ,
մենակռիւ,
մերկակռիւ,
նաւակռիւ,
բռնակռիւ,
լծակռիւ,
ընդդիմակռուել,
անկռիւ,
անկռուելի,
բանակռուութիւն,
ոտնկռիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βρῑμη
«խիստ, ճնշում, գրոհ»
հ. վ. գ.
krēg
«համառություն»
մ. վ. գ.
kriec
«ջանք, կայունություն, կռիվ, վեճ»
գ.
krieg
«կռիվ»
Էջ 438, սյունակ 1
ՀԱԶԵՂՈՒԹԻՒՆ
«համեղություն, ախորժելիություն»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անհայտ է, եթե հաճելիութիւն բառի սխալագրությունը չէ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 7
Էջ 438, սյունակ 1
ՀԱԼՀԱՄԻՃԵ
(հալհաւիճե)
«դաշտակոտեմ, շուշմիր, հիլ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. hālhawājī
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 6
Էջ 439, սյունակ 1
ՀԱԿՈՐԱՇ
«հակառակ»
Ստուգաբանություն
Դրափոխված բառ՝ համատեքստի սխալ մեկնաբանությամբ՝ փխնկ. հարակաշ «գործակից»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 13
Էջ 439, սյունակ 1
ՀԱԿԻՐՃ
«համառոտ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական hakirč
(թերեւս)
«մեկ անգամ»
իրանական աղբյուրից. հմմտ. հ. պ. hakirč «մեկ անգամ» (ավ. hakərət)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 439, սյունակ 1
ՀԱՂ
II
«անգամ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«խփել»
արմատից. հմմտ. լատ. pello «խփել, ցնցել», հուն. πάλλω «ցնցել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միահաղ,
միահաղոյն,
համահաղոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pello
«խփել, ցնցել»
հուն.
πάλλω
«ցնցել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 13-14
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՃԱՐ
I
-ոյ
(բ. աճար)
«հաճար (հացաբույս)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ad-
«հաճար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ades/ados-)
*-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)
նախաձեւի *ad- արմատից՝ *-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)։ Կովկասյան մերձիմաստ ձեւերը, որոնք Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 15-16) կասկածով դիտում է որպես հայերենի աղբյուրը, պետք է համարել հայերենից փոխառված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ador
«հաճար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 15-16
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։