Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՐ
I
(-ոյ, -ու)
«համար, թիվ, հաշիվ, քննություն, համեմատություն, ենթադրում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *hamār
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համարիլ,
համարողութիւն,
անհամար,
յոգնահամար,
համարակալ,
համարակալութիւն,
համարիչ,
համարում,
մարդահամար
Մատենագիտություն
H. AG 178;
Աճ. ՀԱԲ 22
Էջ 442, սյունակ 1
ՀԱՄԲԱՒ
(-ոյ, -ու, -ի, -աց)
«համբավ, հռչակ, լուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *bha-
«խոսել»
փոխատու լեզու՝ իրանական *ham-bav
bav-ի համար հմմտ. խոտ.-սակ. pra-vā- «զրույց» (<հնդեւրոպական *bha «խոսել», հայ. բա-մ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբաւել,
համբաւաւոր,
համբաւակոծ,
համբաւահան,
համբաւատենջ,
չարահամբաւ,
բազմահամբաւ,
բարեհամբաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
pra-vā-
«զրույց»
Մատենագիտություն
Bailly None;
DKS 294;
Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 442, սյունակ 1
ՀԱՄԲՈՒՆ
«համաբնույթ, միաբնույթ, լիովին, բնավ, ամենեւին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hambun
Հայերեն լինելու դեպքում կլիներ համաբուն:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 25
Էջ 443, սյունակ 1
ՀԱՄՈԶ
«համոզված, հլու»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. ham(m)oz
«սովորեցնել, խրատել, ընտելացնել»
բայի ներկայի հիմք
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համոզել,
համոզիչ,
չարահամոզ,
համոզում,
համոզմունք
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԻԼ
«նայել, դիտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հնդեւրոպական ծագումը, բայց եղած վարկածները բավարար հավաստիություն չունեն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայելի,
հայեցացք,
երկնահայեցաց,
քաղցրահայեցաց,
յառաջահայեցաց,
իմաստնահայեցաց,
լուսահայեցաց,
ծովահայեցաց,
ընդվայրահայեցաց,
դժնահայեցաց,
հայեցակարգ,
հայեցավոր,
հայեցողություն
Էջ 446, սյունակ 1
ՀԱՆԵԼ
(-ուլ, -իլ)
«հանել, հափշտակել, բաժին հանել, տարածել, հռչակել, թարմացնել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանելի,
հանածոյք,
հանելուկ,
հանք,
խաչահանու,
կայծակնահանու,
նորահանուկ,
արիւ-
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿԻՔ
«մի լուծ եզ, լուծ, ակոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perg-
«ձող, բուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prig-io-)
սկզբնապես «կտրված բուն»
թերեւս բաղարկված հերկ բառի հետ:
Էջ 453, սյունակ 1
ՀԱՒ
I
(-ու, ուղ` -ոյ, -աց, -է)
«թռչուն, էգ թռչուն, հավ, աքաղաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *hauei-
«թռչուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւադէտ,
հաւալուսն,
հաւախօս,
հաւակեր,
հաւահարց,
հաւահմայ,
քաջահաւ,
երաշտահաւ,
հաւապահ,
հաւթափեալ,
հաւամրգի,
եգիպտահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vi-
ավեստ.
vay
լատ.
avis
«թռչուն»
հուն.
οἰωνός
«արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 465;
Աճ. ՀԱԲ 66
Էջ 453, սյունակ 1
ՀԱՒԱԼ-
«թաքուստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. havala
հին փոխառություն` արաբ. havala բառից, որ առկա է նաեւ պ. havāla-gāh «թաքստոց, թաքնվելու տեղ» բառում (Աճառյանը 5-րդ դ. արաբ. փոխառություններ չի ընդունում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւալոց
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 485-486
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։