Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«գի» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված · Էջ 45 / 79
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 440, սյունակ 1 Էջ 440
ՀԱՄ I -ոյ «համ, կարգուկանոն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sap- «համ առնել, ընկալել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-) եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ, համեղահամ, համահամ, համտեսել, համեստ, համեստաբարոյ, անհամ, անհամիլ, քաղցրահամ, բարեհամ, սրբահամ, գինեհամ, դառնահամ, լեղահամ
Նոր՝
համեստափայլ, անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. sapio «ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880; Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Էջ 440, սյունակ 1 Էջ 440
ՀԱՄ- (հան-, հոմ-, հունաբան ձեւերում՝ ան-, ամ-) «միեւնոյն, համայն, ամբողջովին, շատ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական ham- (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական han- (թերեւս)
թերեւս մասամբ խառնված բնիկ ձեւերի հետ, մասամբ՝ ձեւափոխված հուն. άμός-ի ազդեցությամբ: Իրան. եւ հուն. ձեւերը գալիս են հնդեւրոպ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համալսել, համաչափ, համապայծառ, համարձակ, համբարձումն, համբերել, համբերութիւն, համայն, հանդէպ, հանդիպիլ, հանդիսակ, հանուր, հանրական, ընդհանուր, հոմերամ, հոմազգի, հոմասեռ, հոմատոհմ, հոմատեսակ, հոմացել, հոմահայր, հոմիլ, ամփոփ, համազգեստ, համակարծիք, համակիր, համապատասխան
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՇԵԱԿ ««համազգի, միազգի» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
սխալագրություն՝ փոխնկ. համազգեակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 21
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՍՊՐԱՄ (համսպրամ, համասփրամ, համասպրան) «մեխակազգի մի ծաղիկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. ham(a)spram
իրանական աղբյուրից՝ ham(a)spram. ժողովրդական ստուգաբանությամբ՝ համասփիւռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. շահասպրամ
մ. պ. sp(a)ram
պ. siparam isparam «ռեհան»
սողդ. sprywm (sparymak) «ծաղիկ»
Մատենագիտություն
H. AG 177; Աճ. ՀԱԲ 21; Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 442, սյունակ 1 Էջ 442
ՀԱՄԲԱՐՈՒ (-ի, -աց) (համբարի, -բույ, -եաց) «հուշկապարիկ, ոգի»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hambaru-
Աղբյուր՝ պ. hambaruna
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 24
Էջ 442, սյունակ 1 Էջ 442
ՀԱՄԵՄ (-ոյ, -ի, -աց) (ուշ՝ համիմ, համհամ) «համեմող բույս (գինձ, սամիթ եւ այլն)»
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագում է համ բառից՝ կրկնությամբ կամ -եմ ածանցով (հմմտ. խոհեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեմել, համեմունք, համեմական, համեմիչ, հացահամեմ
Էջ 443, սյունակ 1 Էջ 443
ՀԱՄԻՇԱԲԱՀԱՐ «վաղենակ, նարգիզ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. hamīša-bahār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 27
Էջ 443, սյունակ 1 Էջ 443
ՀԱՄՍԱՅԵԱԿ «համազգի, միատեսակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hamsāyak
Աղբյուր՝ պ. hamsāya «դրացի»
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 28
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳ- «դադար, վերջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *kuei- «հանգստանալ, հանգիստ վայելել» հան- նախածանցով
որի -i-ն ահպանուել է (*հան-գիչիմ>հանգչիմ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգչիլ, (-նուլ), հանգիստ, հանգստաբար, հանգստանոց, մահահանգիստ, հոգեհանգիստ, ձմեռնահանգիստ, նաւահանգիստ, անհանգիստ
Նոր՝
հանգստանալ, հանգստութիւն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 134
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳԷՏ (-ի) «նման, հաւասար»
Փոխառություն
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիտապատիւ, հանգիտակ, հանգիտաքի, հանգետրնբաց, հանգետահասակ