Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ապա» որոնման արդյունք՝ 996 բառահոդված · Էջ 45 / 100
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 344, սյունակ 1 Էջ 344
ԽՈՐԴԱԼ (խորթալ) «խոռոչացնել, խռմփացնել, աղմկել (ալիքների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «բնաձայնական արմատ» *-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով
Եթե բնաձայնական ինքնուրույն կազմություն չէ, ապա կարող է ծագել հնդեւրոպական *ker- բնաձայնական արմատից՝ *-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով: Ատամնային ածականով է դան. skrade «շաշել, խորդալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդումն, խորդխորդալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
դան. skrade «շաշել, խորդալ»
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐԽՈՆՋ «ագռատուկ, դաշտախոտուկ»
Անստույգ (թերեւս)
կրկնաւոր կազմութիւն՝ բրբ. մրմոնջ-ի տիպի կաղապարով՝ ինչ-որ խոր- արմատական ձեւից կամ խորիս «բարակ մաշկ, կեղեւ» բառի ածանցեալը
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՐՔԱՊԱՀ «երախտահատույց» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
խորք եւ պահ բաղադրիչներով նորակազմություն
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒՂ I (հիտղ), -ի, ուշ՝ -ոյ «հյուղ, տնակ, խրճիթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղատեղի, խղիկ
Նոր՝
հյուղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. cūl «անկյուն, թաքստոց»
հ. իսլ. skjol «ապաստան, թաքստոց»
հ. ֆրիզ. skūl «հյուղ, խրճիթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 416
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒՂ II (մառախուղ «մեգ, մշուշ» բառում)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից, որտեղից՝ հայ. խուղ: Հայ. մառախուղ բառը բուն նշանակում է «մշուշապատ, մշուշածածկ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. obscūrus «մութ, խավար» («ծածկված»)
հ. անգլ. scio «ամպ»
հ. իսլ. skumi «մթնշաղ»
հնտ. — «կիսախավար, կիսամութ»
Էջ 348, սյունակ 1 Էջ 348
ԽՈՒՃԱՊ (խոճապ), -ի, -ից, ուշ՝ նաեւ -ոյ «խուճապ, իրարանցում»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (հավանաբար, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառություն հավանաբար իրանական աղբյուրից, թեեւ բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուճապական, խուճապել, խուճապանք
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՐՁՆ (-ձան, -ձունք) «խուրձ, կապոց»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *kert- «պտտել, ոլորել, կծկել, կուլ ածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōrtio-no- (?))
Պարզ չէ հարաբերությունը հնդեւրոպական *kures-, *kuers-, *kurs- «փայտ, ծառ» եւ օս. (իրան.) kwiris «խուրձ», կովկասյան (աբազ. kwres, ինգ. kurs «կապոց, խուրձ»), այլեւ ֆիննոուգր. համիմաստ բառերի միջեւ (տե՛ս Աբաեւ, ИЭСОЯ 120, Ջաուկյան, ОИДПАЯ 120, ծան.):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. krtati «կապում է, կցում է»
հուն. καρταλ(λ)ος «զամբյուղ»
լատ. cratis «հյուսված ցանկապատ, ցանկապատիկ»
հ. վ. գ. horst «թփուտ»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 120
Տե՛ս նաեւ
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՑ (-ի) «խուց, փոքր սենյակ, մենարան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khusko (ըստ Օլտենիի՝ *khatio-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խցարգել, խցատոր, խցիկ, խառնախուց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խոտ
հ. խլ. skjōl «ապաստան»
գոթ. hūs «տուն»
հ. անգլ. hūs «տուն»
հ. վ. գ. hūs «տուն»
շվեդ. hydta «խրճիթ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 422-423
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՍԱՓՈՒԼ «գանձապահ, ոսկեպահ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. χρυσοφύλαξ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 427
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱՄ (ի խրամի) «պատի կամ պարսպի ճեղք, փլվածք, պարսպի շուրջը փորված փոս, առու»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrem- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրամակարկատ, խրամապահ, խրամատ, խրամատել, խրամատութիւն, խրամապատել
Նոր՝
խրամատային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ. schram «ժայռաճեղք, ծերպ, անցք»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121