Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 4539 բառահոդված (էջ 444/454)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՊԱՆ (-(ա)պան)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -pān
Կարելի է առանձնացնել -պան տարրը, որը ծագում է իրան. -pān ածանցից (ուշ` -bān) եւ հանդիպում է իրանական շատ փոխառություններում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարպան, դրանապան, լանջապան, բարապան, դատապան, պաշտպան
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՊԱՆԱԿ (-(ա)պանակ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -pānak
որի առանց -ak-ի ձեւերից է -պան ածանցը.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լանջապանակ, կշտապանակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՊԱՏԻԿ (-(ա)պատիկ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագում է պատ-ել բայի արմատից` -իկ ածանցով. երկպատական բառի մէջ պատիկ-ի փոխարէն առկա է պատական ձեւը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքպատիկ, երկպատիկ, եւթնապատիկ, ամենապատիկ, հարիւրապատիկ, յաւգնապատիկ, յոլովապատիկ
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՌԱՏ (-առատ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
նկատի ունենալով կարճ արմատը եւ համ նախածանցը` կարելի է ենթադրել ինչ-որ արմատ` առատ կամ ռատ. քիչ հաւանական է առատ-ի «առ- (առնուլ բայի արմատը) + ատ ածանց» մեկնութիւնը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարճառատ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՍՏ (-(ա)ստ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-sti- նախորդող -ա ձայնաւորով, որ տարբեր բնոյթ ունի
Հաւանաբար ծագում է հ.-ե. *-sti- ածանցից նախորդող -ա ձայնաւորով, որ տարբեր բնոյթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգաստ, իմաստ, ուրաստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
-ašti
հ. սլ.
-ostĭ
Մատենագիտություն
Benveniste 1962, 95
Տե՛ս նաեւ
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՍՏԻ (-աստ(ի)) «ածեալ, ուղարկուած, հղուած, ծառայ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag’- «քշել, տանել, վարել, առաջնորդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *-ag’-to (*-ag’-tiyo-)) *g’ > ծ > ս փոփոխութեամբ *t-ի մօտ
ածել; ընդ որում ի-ն հետագայ յաւելում է. բառացի նշանակել է «ածեալ, ուղարկուած, հղուած, ծառայ»։ Յայտնի չէ, կապ ունի՞ արդեօք հաւաստի-ի -աստի-ի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նաւաստ(ի)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἄκτος
լատ.
actus
Տե՛ս նաեւ
Էջ 799, սյունակ 1 Էջ 799
ԱՍՏՈՒՆ (-աստուն)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս -(ա)ստան ածանցի տարբերակն է (հմմտ. ամարաստան)՝ վերջին մասով բաղարկուած տուն բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամարաստուն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-ԱՏ I «արմատ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, աղքատ, անքատ, փինատ, որոնց ածանցելի հիմքերը անկախօրէն չեն պահպանուել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ածանցելի հիմքերը անկախօրէն չեն պահպանուել։ Համեմատելի է հ. հնդկ. -ad-, աւ. -əδ-, հուն. -αδ- ածանցների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմատ, հաստատ, աղքատ, անքատ, փինատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
drsad-
«ժայռ, քար»
հուն.
δειράς, -αδος
«լեռնաշղթա»
հ. հնդկ.
sarád-
«աշուն» աւ. sarəδ-
հուն.
φυγάς, -άδος
«վազող, փախչող, փախստական»
Մատենագիտություն
Greppin 56
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-(Ա)ՏԱԿ «փլատակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -tak(a)-
Այս վերջածանցի -տակ բաղադրիչը ծագում է իրան. -tak(a)- ածանցից (*-ta-ka-) եւ հանդիպում է մի շարք իրանական փոխառութիւններում՝ -տակ եւ -ատակ տարբերակներով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբարտակ, գումարտակ, հրեշտակ, յիշատակ, պարսատակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-ԱՐ I (հմմտ. -իր, -որ, -ուր) «մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- (անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-) *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար, մթար, մոլար, արդար, գալար, դալար, երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել» որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ