Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված
· Էջ 443 / 448
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՆ
I
(հմմտ. -այն)
«առաջին, արտաքին, ինքնին, լքին, յետին, զերին, ստորին, վերին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *-no-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-eno-)
թերեւս մասամբ նաեւ *-ino- տարբերակից
ածանցից *-eno-, թերեւս մասամբ նաեւ *-ino- տարբերակից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաջին,
արտաքին,
ինքնին,
լքին,
յետին,
զերին,
ստորին,
վերին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՆ
II
«դիւրին, խորին, խորհին, մթին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ուրարտ. (՞)
(կարելի է ենթադրել)
ուրարտական ծագում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրին,
խորին,
խորհին,
մթին
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՆՔ
«նախատինք, բերդայինք, գահինք, դստինք, հեգենայինք, մաղինք, քրիստոսինք»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *en-es
հոգնակի ձեւ
Այս ածանցի տակ միաւորուող` բայերից անուններ ածանցող -նիք-ը (նախատինք) եւ հաւաքական անուններ կազմող -ինք-ը հաւանաբար նոյն ծագումն ունեն, ինչ -ն-ով վերջացող մի շարք բառերի -ինք-ը, որ գալիս է հ.-ե. *-n-ով վերջացող հիմքերի հոգնակի *en-es ձեւից: Եզակի թւում ն-ից զուրկ քար տիպի բառերի հոգնակի քարինք ձեւի համաբանութեամբ -ինք-ը կարող էր տարածուել եւ ստանալ ինքնուրոյն հաւաքականի արժէք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նախատինք,
բերդայինք,
գահինք,
դստինք,
հեգենայինք,
մաղինք,
քրիստոսինք,
առինք,
բեռինք,
գառինք,
դառինք,
եղինք,
լերինք,
ազինք,
խաշինք,
նեռինք,
քարինք
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՉ
(-ուչ)
«բրիչ, գրիչ, գործիչ, լուծիչ, ստեղծիչ, անյարուչ «չհարող, անմիաբան», ընկալուչ (հմմտ. ընկալիչ), թաքաւուչ, մաքրուչ, սրտառուչ, տեսուչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kiā-hg
*-k- + *-iā- նախորդող *-ī- կամ *-ū- (-ի-, -ու-) հիմքային ձայնաւորներով
Ծագում են հ.-ե. *kiā-hg (*-k- + *-iā-)` նախորդող *-ī- կամ *-ū- (-ի-, -ու-) հիմքային ձայնաւորներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրիչ,
գրիչ,
գործիչ,
լուծիչ,
ստեղծիչ,
անյարուչ,
ընկալուչ,
թաքաւուչ,
մաքրուչ,
սրտառուչ,
տեսուչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
которичъ «կռվարար»
Էջ 807, սյունակ 1
-ԽՈՒ
«խարխուխ, խորխուխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ուրարտ. (՞)
(կարելի է ենթադրել)
ուրարտական ծագում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխուխ,
խորխուխ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՍՏ
(տե՛ս -աստ, -եստ, -ուստ)
«հանգիստ (հմմտ. հանգ-չ-իլ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-sti-
նախորդող *-ī-ով
ածանցից` նախորդող *-ī-ով, ընդ որում հանգիստ բառի մէջ ի-ն արմատական է` *-kʷī-> գի-` *-kʷ-ի ձայնեղացմամբ *-n-ից յետոյ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիստ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՐ
(հմմտ. -ար, -որ, -ուր, այլեւ -երեակ, -(ե)րրորդ)
«երկիր, երփիր, չորիր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-ro-
նախորդող *-i- ձայնաւորով
ածանցից` նախորդող *-i- ձայնաւորով` *dwi-ro երկիր, *tri-ro-> երփիր. չորիր-ի ի-ն եւ վեցերրորդ-ի իր-ը համաբանական են. վերջինիս -եր-ի մասին տե՛ս -երեակ ածանցի քննութեան մէջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիր,
երփիր,
չորիր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՑՍ
«երկիցս, երիցս, չորիցս, քանիցս»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմուած է -ից տարրից եւ -ս ցուցական հոդից, որ մակբայական արժէք է տալիս. -ից-ի համար հնարաւոր է երկու ենթադրութիւն. այն կամ գալիս է հնդեւրոպական շրջանից կամ սեռական-տրականի երից, չորից, ձեւերի -ից-ն է` համաբանօրէն տարածուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիցս,
երիցս,
չորիցս,
քանիցս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
zwiski «կրկնակի» (-(i)ski-ի մէջ)
Մատենագիտություն
Meillet 101
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՒՂ
«երկիւղ (հմմտ. երկնչել, երկեայ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-tlo-
«միջոց»
նախորդող երկի- հիմքով
Ծագում է հ.-ե. *-tlo- ածանցից` նախորդող երկի- հիմքով (*dwitlom >երկիւղ). *-tlo- ածանցն ընդհանրապէս ցոյց է տալիս միջոց, բայց կարող
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիւղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 808, սյունակ 1
-ԻՒՆ
«բախիւն, գոչիւն, լալիւն, սասափիւն, փայլիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *-iōn-
ածանց
Ծագում է հ.-ե. *-iōn- ածանցից, որ թերեւս, մասամբ խառնվել է հ.-ե. դերբայական *-mno-ով կազմությունների հետ, ինչպես ցույց են տալիս գոչիւն-գոչումն, լալիւն-լալումն տիպի զուգահեռ ձեւերը: Թերեւս միեւնույն ածանցն է առկա մքագնած հիմքով ածին, անկիւն, արդիւն, արիւն, հերիւն բառերում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախիւն,
գոչիւն,
լալիւն,
սասափիւն,
փայլիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
regio «ռեգիոն» (սեռ. -ionis)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։