Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 44 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 140, սյունակ 1 Էջ 140
ԲՈՒՐԴԱՍՏԻՂԱԼԻՆՈՍ (բուրդամուլալինոս) «մի տեսակ գինի»
Փոխառություն
Հունարեն բառակապակցության՝ արաբերեն տառադարձության աղավաղված ձեւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 489
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՈՒՔ (-ոյ) «բուք, ձյուն փոթորիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bh(e)u- «փչել, ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhu-k-) -*k- ածանցականով
հնչյունապես մոտ են գերմ. buh (<*bhu-k), հ. վ. գերմ. Buhil «բլրակ», հ. իսլ. bāla «ուռուցք, խոյլ, ելունդ» ձեւերը, իմաստով՝ զուգահեռ *p(h)(e)u- արմատից բխող *-g ածանցականով ձեւերը (*pu-g)՝ հ. իսլ. fjūk «ձյան փոթորիկ», fuk «բուք», լատվ. pūga «քամու պոռթկում»։ (մեկնաբանության տարբերությամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բբայոյզ, բբաբեր, բբազնաց, բբալուկ, բբախառն, բբայորդոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գերմ. buh (<*bhu-k)
հ. վ. գերմ. Buhil «բլրակ»
հ. իսլ. bāla «ուռուցք, խոյլ, ելունդ»
հ. իսլ. fjūk «ձյան փոթորիկ»
հ. իսլ. fuk «բուք»
լատվ. pūga «քամու պոռթկում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 489-490
Տե՛ս նաեւ
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՈՒՆՋ «բունճեռու պտուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bh(e)rem- «ցցվել, եզր, ծայր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bh(e)remkio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բունճի
Նոր՝
բունճենի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. frons, frondis «բուստ, սաղարթ»
մ. ն. գերմ. brām «մոշի թուփ»
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՐԷՏ (-ի, -աց) «բոռ, իշամեղու»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhōr- «բզզալ, դզզալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher-) +-էտ ածանց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն կրէտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 472-473
Տե՛ս նաեւ
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՐԻՆՁ I «բրինձ, որիզ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը պարզ չէ)
փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. ն. պրսկ. birinj, պհլ. brinǰ եւ այլն (բուն աղբյուրը պարզ չէ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրնձաղաց, բրնձահան, բրինձքամ
Նոր՝
բրնձահատիկ, բրնձանման, բրնձապուր, բրնձափլավ, բրնձափոշի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պրսկ. birinj
պհլ. brinǰ
Մատենագիտություն
H. AG 124; Աճ. ՀԱԲ 493
Էջ 142, սյունակ 1 Էջ 142
ԲՐՈՐ «պղտոր, խմորված, գինու նստվածք, դիրտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «ալեկոծվել, եռալ, խմորվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhū<sup>u</sup>r-) -որ ածանցով
-որ ածանցով, ինչպես՝ բեկոր, բոլոր, գլոր բառերում։ թերեւս նաեւ հայ. բուռն «ուժգին, սաստիկ», որ բաղարկվել է բուռն «բուռ. բռունցք, իշխանություն, զորություն» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրբ. բրոր(վ)ել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhurati «արագ շարժվում է, ցնցվում է թպրտում է»
հուն. φύρω «խառնել, խառնշտորել»
հուն. πορφύρω «ալեկոծել»
լատ. fermentum «խմորում, խմորիչ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 142, սյունակ 1 Էջ 142
ԲՐՈՒՏ -ի, -ից (ուշ՝ -աց) «բրուտ, կավագործ, *կավ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խեթ. purut- «կավ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրուտարան, բրոտեայ, բրոտեղէն, բրբ. բրտին, բրտնոց
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 313
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱ (բրբ. գո-) «գալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uadh- «քայլել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *uadh-mi) dh-ի անկմամբ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 500) *dh-ն համարում է աճական եւ գտնում, որ հայերենը պահպանել է մաքուր արմատ, սակայն նրա բերած խեթ. wai- «գալ» զուգահեռը հետազոտողները ավելի հակված են դիտելու որպես բաղադրյալ կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալուստ, արեւագալ, զգալ, զգայուն, զգաստ, զգաւն, ապագայ, անգայ, բացագայայլ, յառաջագայայլ, շրջագայայլ, պարագայայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vadō «գնալ, ուղեւորվել»
հ. անգլ. wadan «ճանապարհորդել, առաջանալ, ծանծաղուտով անցնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 500
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱԲ II «կեռ, ճանկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh- «բռնել, վերցնել»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gabhásti- «ձեռք, բազուկ»
լատ. habeō «պահել, ունենալ»
լատ. habēna «փոկ, սանձ»
սլով. gabati «բռնել»
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱԲ III «հագուստ, զգեստ (°?)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh- «հյուսել, գործել»
-Ջահ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաբեղեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. websan «հյուսել, գործել»
հ. իսլ. vefr
մ. վ. գ. webbe «գործվածք. հագուստ, զգեստ»
բոխ. Ա vāp «հյուսել, գործել»