Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մար» որոնման արդյունք՝ 944 բառահոդված
· Էջ 44 / 95
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐՃ
(ուշ՝ -ի, -ից, -աց)
««կապարճ, նետաման» (նաեւ «կապիճ»°)»
Փոխառություն (հավանաբար)
հավանաբար իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: վրաց. kaparči (kaparča) բառը թերեւս անմիջապես իրանական աղբյուրից է, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523) համարում է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապարճակիր,
կապարճադարձոյց,
կապարճել,
աղեղնակապարճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kaparči (kaparča)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԵՐՏ
(-ի, -ից)
(թրք. կարպետ)
«շորի կտոր, լաթ, ցնցոտի, քուրձ, կապերտ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա կապ բառի հետ։ Հնարավոր է մ. լատ. carpīta-ի (> անգլ. carpet «գորգ») աղբյուրը համարել հայ. բարբ. մի ձեւ, բայց քիչ հավանական է կապը «գորգ» նշանակող սլավոնական բառերի հետ (հմմտ. ռուս. ковер):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապերտոց,
կապերտավրան,
կապերտագործ,
կապերտագործութիւն,
կապերտաթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. լատ.
carpīta (> անգլ. carpet «գորգ»)
ռուս.
ковер
Տե՛ս նաեւ
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻԿ
(-ի, -աց)
«կապիկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. kapīk
Աղբյուր՝ պ. kabī
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիակապիկ
Նոր՝
կապկական, կապկամարդ, կապկանման, կապկություն
կապկական, կապկամարդ, կապկանման, կապկություն
Մատենագիտություն
H. AG 525;
Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻՃ
(-ի, -աց)
«մի հատեղենաչափ (0.1 գրիվ), ակնակապիճ, սրնքապան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. kapič
Աղբյուր՝ պ. kafīz
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապճաթիւ,
կապճահամար,
կապճեան,
ակնակապիճ
Նոր՝
ատամնակապիճ
ատամնակապիճ
Մատենագիտություն
H. AG 165;
Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՌՔ
(-աց)
(հազվադեպ` -ի, -ից)
«կառք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. carrus
Աղբյուր՝ հուն. κάρρον
կա նաեւ սրանից փոխառված հուն. κάρρον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կառավար,
կառավարել,
կառաւետ,
կառամարտիկ,
կառանշան,
կառապետ,
կառամուտ,
կառապան,
կառաւոր,
խաչակառք,
մարտակառք,
ոսկիակառք,
սայլակառք,
կառախումբ,
կառավարիչ,
կառավարչական,
կառատուն,
դիակառք,
հանրակառք,
շոգեկառք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍՏՐԻՈՍ
(կաստրիոս, կաստորիոս, սխալմամբ` կտորոց, կոթորոս)
«կուղբ, ջրշուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. καστόριος
«կուղբ բառի ածականը»
Աճառյանը բերում է κάστωρ ձեւը եւ գրում. «վերջավորությունը չի հարմարում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԵԼ
(-իլ)
«հետ կանգնել, դադարել»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *kak-
Աղբյուր՝ իրանական *kas
(հավանաբար)
«փոքրացնել, նվազեցնել»
Կասկածելի են համարում Հյուբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 531-532). սակայն հմմտ. ավելի նոր` Bailey, DKS 57:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասեցուցիչ,
կասումն,
անկասելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kasu «փոքր, չնչին»
պ.
kastan «փոքրացնել, նվազեցնել, պակասեցնել»
Մատենագիտություն
AG 12;
ՀԱԲ 531-532;
Bailey, DKS 57
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՈՒԼ
(կասել, այլեւ կալսել՝ կալ-ի ազդեցութեամբ)
«մանրել, մանրացնել, ջարդել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ ավ. kasu
(կասկածելի)
«փոքր, չնչին»
Աղբյուր՝ պ. kāstān
(կասկածելի)
«փոքրացնել, նուազեցնել, պակասեցնել»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։ Կասկածելի են համարում Հիւբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 532):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասիչ,
անկաս,
դիւրակաս
Մատենագիտություն
AG 12;
Աճ. ՀԱԲ 532
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՏԻՆ
(կաստապրին, կոստոպրին, կոսպրին)
«թանաքաման, կաղամար»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՏԱԿ
II
(կատիկ), -ի, -աց
«ծաղր, կատակ, կատակաբանութիւն, ծաղրածու, խեղկատակ»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet-
«խօսել, ասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷed-)
Աղբյուր՝ մ. պ. kalak < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»
(կասկածելի)
«քաղաք»
Կասկածելի է բխեցումը հնդեւրոպական *gʷet- «խօսել, ասել» արմատի *gʷed- տարբերակից. - Աճ. ՀԱԲ 2, 536 (ըստ Լիդենի)։ Եթե կապուած է Ներսեսովիչի կալաք «կատակ» բառի հետ, ապա հաւանական է բառի իրանական ծագումը. t/l յարաբերութեան համար հմմտ. մ. պ. kalak (հայ. քաղաք) < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատակել,
կատականք,
կատակութիւն,
խաղակատակ,
այպանակատակ,
հացկատակ,
ծաղրակատակ
Նոր՝
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati «ասում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 536
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։