Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 44 / 200
Էջ 189, սյունակ 1
ԴԱՒ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու)
«չար միտք, չարամտություն, նենգություն, խարդախություն, դարանակալություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. dab-
«խաբել»
Աղբյուր՝ պրթ. daβ
«դավ, խաբեություն»
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը բուն աղբյուրը չեն հավաստում, բայց համարում են իրանական փոխառություն (պարսկերենից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաւել,
դաւանք,
դաւումն
Նոր՝
դաւադիր, դաւադրութիւն, ազգադաւ, եղբայրադաւ
դաւադիր, դաւադրութիւն, ազգադաւ, եղբայրադաւ
Մատենագիտություն
H. AG 138, 438;
Աճ. ՀԱԲ 641;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Էջ 190, սյունակ 1
ԴԱՓՐ
(դաբր, տափր, տարբ)
«դոփյուն, հոդի փորում եղունգներով»
Բնաձայն
Եթե բուն ձեւը տափր-ն է, ապա այն կարող է կապված լինել տոփել բայի հետ որպէս ձայնդարձային ձեւ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
դոփել
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԳԱՆ
(դիգան)
«եղեգի եւ սեգի արմատ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԳՆԻ
«դիրտ, մրուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել, ցրիվ գալ, փոշի, ծուխ, գոլորշի»
թրք. դեգ- «աղբ, թրիք, տղմուկերթ» համեմատությամբ։ cognates with *-m- suffix (fimus, dumblas) and *-l- suffix (dubli).
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
fimus «գոմաղբ, աղբ. կեղտ» (*-m- կազմիչով)
լիտվ.
dumblas «տղմ, տղմնում»
լատվ.
dubli «տղմ. կեղտ» (*-l- կազմիչով)
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԴԵՒԻԼ
(-ել)
«դեսուդեն շարժվել, երերալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել, ցրիվ գալ»
Կրկնավոր կազմություն
Կրկնավոր կազմություն բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեդեւան,
դեդեւկոտ,
մատնադեդեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dhūnōti, dhunati «ցնցում է, դեսուդեն է շարժում»
հ. հնդկ.
dōdhavīti «ուժեղ ցնցում է»
ալբ.
dej «հարբեցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 438;
Աճ. ՀԱԲ 645
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂ
I
(-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու,
դեղել,
դեղագիտութիւն,
դեղագործ,
դեղոց,
դեղախոյնկ,
դեղահունդ,
դեղաբուխ,
դեղուն,
անդեղեայ,
անդեղայ,
անթեղայ,
մաղձադեղ,
մկնդեղ,
սեւադեղ,
դառնադեղ,
թմրադեղ,
կապնդեղ,
հացադեղ,
խաշնդեղ,
ծակնդեղ,
դեղագիր,
դեղատոմս,
դեղատուն,
դեղավաճառ,
դեղատուփ,
դեղափոշի,
դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂ
II
«դաշտան»
(ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական
Հնարավոր է, որ լինի դեղ բառի իմաստային զարգացումը
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂԱՍՈՐ
«(ինչ-որ բացասական ածական)»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կազմված է դեղ եւ մոր «մորմ» բաղադրիչներից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղ,
մոր
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂԱՆԻ
(տեղանի)
«մախաղ, պարկ, տոպրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *thel-
«ուռուցիկություն, կամար կամ փոս, խոռոչ»
Կազմված է -անի ածանցով՝ դեղ- արմատից, որ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագում ունի՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար» կամ «փոս, խոռոչ» արմատից (*«ծռել»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θολος «կամարավոր կառույց»
հուն.
θολια «ամառային կլոր գլխարկ»
մ. նիդեռ.
doel «փոս»
գ.
dole «փոքր փոս»
գ.
dul «խողովակ»
հ. եկեղեցսլավ.
долъ «անցք, փոս»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։