Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«պար» որոնման արդյունք՝ 652 բառահոդված · Էջ 43 / 66
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 602, սյունակ 1 Էջ 602
ՈՉ (-ով, չ-) «ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue- (անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-)) դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ, չժողովուրդ, ոչնչութիւն, չիք, ոչնչանալ, չմեղ, ոչէութիւն, չբոտի, չախորժութիւն, չբոտիլ, չագահութիւն, չքատորիլ, չահագին, չքանալ, չանձնաւոր, չնաշխարհիկ, չանսական, չնչին, չաստուած, ոչնչին, չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ca
ավ. ča
հուն. τέ
լատ. -ex
Էջ 603, սյունակ 1 Էջ 603
ՈՌՆ I «պորտաքար, կամարի միջնաքար»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *persna- հիմքի հետ, որի իմաստը վերականգնում են «կրունկ, գարշապար», բայց որը կարող է մարմնի մասի լայն ըմբռնում ունենալ, նշանակել, օրինակ, «պորտ»։
Էջ 607, սյունակ 1 Էջ 607
ՈՐՁ (ուշ՝ -ի, -ից) «որձ, արու, պինդ, կարծր, կորող, ոչ բերրի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *org'hi- «ձու, (ամ)որձի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որձակոտոր, որձամուլ, որձաքար, որձեւէգ, որձիք, որձ(ա)խոտ, միորձի, ամորձիք, ամորձի, ամորձատ, ամորձատել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. ərəzi «ամորձապարկ, փուշտ»
հուն. ὄρχις «ձու, (ամ)որձի»
Մատենագիտություն
H. AG 483; Աճ. ՀԱԲ 582
Էջ 608, սյունակ 1 Էջ 608
ՈՐՈՎԱՅՆ -ի, -ից «փոր, որովայն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *krep- «մարմին, կերպարանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *krop-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որովայնապատ, որովայնամոլութիւն, որովայնախոս, դժոխորովայն, համորովայն, անձորովայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ. href «փոր, որովայն»
հ. անգլ. hrif «արգանդ, փոր, որովայն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 586
Էջ 609, սյունակ 1 Էջ 609
ՈՓԵԼԵԹԻՆ «պարսավոր զորք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. pělētī
հունարենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619
Էջ 611, սյունակ 1 Էջ 611
ՉԱՆԿ «ճանկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պարսկական čang
Պարսկական նոր ձեւի (čang) փոխառությունը։
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉՈՒ -ի, -ոյ (չոգ-) «երթ, ուղեւորութիւն, ճանապարհ, խմբային ուղեւորութիւն, գաղթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kei- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kiou)
բխում է *kei- «շարժ(վ)ել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չուել, չու առնել, ատգաչու, յորդաչու, երկնաչու, նաւաչու, ամպաչու, լուսաչու, ծովաչու, կենսաչու
Մատենագիտություն
H. AG 485; Աճ. ՀԱԲ 632
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉՈՒԱՆ (չուան) «չվան, պարան, բոկ, թել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չուանեայ, չուանեղէն, չուաննման, չուանաձգութիւն
Էջ 614, սյունակ 1 Էջ 614
ՉՔ (չքատակ, չքել, չքանալ, չքնաղ)
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագում է չիք ձեւից, բայց պարզ չէ չքնաղ-ի կազմությունը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չքատակ, չքել, չքանալ, չքնաղ
Էջ 617, սյունակ 1 Էջ 617
ՊԱՀ I (պարհ) (-ու) «պահում, պահպանություն, պահպանության մեկ հերթ, երեք ժամ, պահ, ժամանակամիջոց, կարճ ժամանակ, մեկ ժամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *pahr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պահել, պարհել, պահունք, պահայոյզ, պահանորդ, պահարկել, պահեստ, պահնակ, անպահ, գիշերապահ, շաբաթապահ, դժուարապահ, տեղապահ, գանձապահ, ժամապահ, խորհրդապահ, կողմնապահ, թիկնապահ, դռնապահ
Նոր՝
անասնապահ, անասնապահութիւն, անվերապահ, անվերապահօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ. pahr «պահպանութիւն»
մ. պ. pās «պահակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 9; Ջահ. ՀԼՊ 539
Տե՛ս նաեւ