Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ձեւ» որոնման արդյունք՝ 955 բառահոդված · Էջ 43 / 96
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄՈՎՍԱՆՆ «իմ տկար կարողութեամբ, ուժերս ներածին չափով»
Ստուգաբանություն
Կազմուած է իմով+ս+ան-ն ձեւով, ինչպէս իւրեանցանն․ հետագայում համաբանութեամբ կազմուել են մերովսանն, ձերովսանն, իւրովսանն ձեւերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մերովսանն, ձերովսանն, իւրովսանն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆ (-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան) «ինը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun- (անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-) ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ, իններորդ, իննետասան, իննուտասան, իննեքեան, իննհարիւր
Նոր՝
իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. náva
ավ. nava
հուն. εννέα
գոթ. niun «9»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՏՈՒՆ ««ի ծիստանի» (ի ծխան) կամ ի խաշղանի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն
Տուն բաղադրիչով հոլովաձեւ՝ աղաւաղուած մեկնութիւններով
Էջ 287, սյունակ 1 Էջ 287
ԻՌԻՈՆ «բանաստեղծական մի չափ` դիւցազնական, հեքսամետր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. ηρωόν
տառադարձություն; միայն թե տալիս է ոչ թե մեր բերած ձեւը, այլ ηρωίκον-ը, որ իբր աղաւաղուելով տուել է այս ձեւը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 248
Էջ 287, սյունակ 1 Էջ 287
ԻՍԿԻՆՈՍ (իսկենիոս, իսքենիոս) ««սուրբ» (ԲՀ)» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
ձեւով թւում է հունական, բայց այդպիսի բառ հունարենում չկա
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՐԵԱՐ (-ից, -աց) (իրիրաց, իրար) «իրար, միմյանց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
իր անդրադարձ դերանվան կրկնավոր կամ -եար ածանցով կազմված ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիրարել
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՐՄԽՈՆՆԵԼ (իրս խառնեալ՝ ՀԱԲ) «խաշտեալ, խառնեալ» (ԲՀ)
Անստույգ
Բացատրվող կապակցութիւնը եւ բացատրութիւնը աղավաղված են՝ հանդես գալով տարբեր ձեւերով։ Բոլոր դեպքերում էլ պետք է հանել արմատական բառերի շարքից։
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՔԻՄ «ըմպան, երախ, կոկորդ» (բառարանային բառ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
քիմ-ի բառի ի նախդիրով ձեւը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. faux
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՔՆՄԱՅ «հայտնի բան» (ԲՀ)
Անստույգ
ԲՀ-ի քննական հրատարակութեան մեջ այն տրված է իք «նման կամ յայտնի ինչ» ձեւով, որով իքնմայ բառը վերանում է
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԳ ««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h- «թեթեւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-) ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն, լագուցանել, լագորդել, լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. легкий «թեթեւ»
ռուս. легкое «թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ