Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆՃ-
(կունճ-, կանճ-՞)
«կաղկանձում, վնգստում»
Բնաձայն (թերեւս)
բնաձայնական արմատ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 496) միացնում է կաղկանձել-ի հետ՝ վերջինիս արմատը համարելով կանձ-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնճկնճալ,
կնճկըռալ,
կնկնծալ,
կնճկնծտալ,
կզկնծըտալ,
կնճաձայն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Տե՛ս նաեւ
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՐ
I
(-ոյ)
«կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ակկադ. giru
Փոխառության աղբյուր՝ արամ. (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն,
կրազուր,
կրակապ,
կրահամ,
կրաշաղախ,
կրաջուր
Նոր՝
կրախառն, կրահող, կրային
կրախառն, կրահող, կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457;
Ջահ. ՀԼՊ 457
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐ
II
«տանելը, կրելը, կրում, գործածություն, կիրք, բնավորություն, զատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«ծանր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēr-/*gʷer-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *gʷēr-/*gʷer- «ծանր» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրել,
կիրառութիւն,
կիրըդունակ,
կրատրական,
բարեկիր,
բարեկրիչ,
իմաստակիր,
խաչակիր,
խորհրդակիր,
ծանրակիր,
ծիրանակիր,
հրեշտակակիր,
բեռնակիր,
բեռնակրութիւն,
կրան,
կիրառել,
կիրարկել,
կրքոտ,
անհամակիր,
համակրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gurú
հուն.
βρίθος «բեռ»
հուն.
βρίθω «ծանր լինել, բեռն(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 84-85
Տե՛ս նաեւ
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՍ
-ի, -ից
«կախարդ, կախարդանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γόης «կախարդ» (կասկածելի է)
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԻՄԱ(Յ)
(կղիմայ, կլեմ, կղեմ)
«աշխարհամաս, կլիմայական գոտի, կլիմա»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κλίμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլիմայագէտ,
կլիմայագիտութիւն,
կլիմայական,
կլիմայավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 358;
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԿՈՒՁ
(կկուզ)
«պպզում» «կնճռոտում, արհամարհանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gig- կամ *gug-)
կրկնավոր կազմություն
կրկնավոր կազմություն` բնիկ հնդեւրոպական *gig- կամ *gug-` *geu- «ծռել» արմատներից որեւէ մեկից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկզել,
կկզայօն,
կկզիլ
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԵՄԱՅ
(կեղեմայ սխալմամբ` կրետայ)
«ուղղություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κλίμα
(ամենայն հավանականությամբ)
«ուղղություն»
նույնն է կլիմայ (կողիմայ) բառի հետ, որ ծագում է հունարենից` κλίμα, որ նշանակում է «աշխարհամաս, աշխարհի կողմ» եւ կարող էր բացատրվել որպես «ուղղություն»: Ամալյանը (ՀԱԲ 391) «ուղղություն» կարդում է «գողություն» եւ բխեցնում հուն. σλεμμα համիմաստ բառից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԶԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կղզի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-)
*-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային,
կղզեակ,
կղզիաբնակ,
կղզիանալ,
թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz «ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge «խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi «խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70;
Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 411, սյունակ 1
ԿՄՇՐՈՒԿ
«հալպուպ (բույս)»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել»
Կազմված է այլուստ անծանոթ կմշր- բառակազմական հիմքից եւ բուսանունների համար սովորական -ուկ ածանցով: Կմ-ը կապ ունի՞ հ.-ե. *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել» արմատի եւ նրանից ածանցված բարբառային կմշտել բայի հիմքի հետ:
Էջ 411, սյունակ 1
ԿՆԱՓ
«մի փշոտ բույս, որ օգտագործվում է կապերտները մաքրելու համար»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κνάφος
Փոխառություն՝ հուն. κνάφος:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 606
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։