Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 43 / 160
Էջ 218, սյունակ 1
ԵՌ
«եռում, եռացող բան, եռք, մարմաջ, բորբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ers-
«եռալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եռալ,
եռանդն,
եռանդնանալ,
եռանդնաբար,
եռանդնալից,
եռանդնոտ,
եռանդնումն,
սրտեռանդն,
ջերմեռանդ(ն),
զեռալ,
զեռուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
arsati «հոսում է»
խեթ.
ahšaniia «նախանձել, խանդել»
լատ.
errō, -are «մոլորվել, թափառել»
գոթ.
airripa «մոլորություն»
հ. սաքս.
irri «զայրացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 30;
Pok. IEW 336
Էջ 218, սյունակ 1
ԵՍ
իմ, ինձ, զիս, յինէն, ինեւ (զինեաւ), մեք, մեր, մեզ, ի մէնջ, մեւք (մեաւք)
«ես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eg-
(անմիջական նախաձեւ՝ *es)
u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եսական,
եսամոլ,
եսամոլութիւն,
եսապաշտ,
եսապաշտական,
եսապաշտութիւն,
եսասէր,
եսասիրական,
եսասիրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
εγω
գոթ.
ik
լիտվ.
aš, eš
պրուս.
as, es
Մատենագիտություն
H. AG 442;
Աճ. ՀԱԲ 32
Էջ 220, սյունակ 1
ԵՐԱՄԱՂ(Ի)
(երամող)
«տղայախումբ (?)»
Անստույգ (՞)
Եթէ ճիշտ է երամող տարբերակը (Նարեկացի, «Տաղեր եւ գանձեր», 1981, էջ 89), որ կարող է կազմուած լինել *երամիլ «խմբուել» բայից, ապա երամաղ-ը երամող դերբայական ձեւի աղաւաղումն է
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՆ(Ի)
(-երան)
«երանություն»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *ran (iia-)
(կասկածով)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 38) միացնում է երջանիկ-ին, որ կասկածով ընդունել ենք նաեւ մենք ՀԼՊ-ում, 145
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երանել,
երանություն,
երանախառն,
երանելի,
երանուհի,
բազմերան,
յոգներանեան,
երանիկ,
երնիկ,
երնեկ
Մատենագիտություն
Benveniste, REA 83;
Mayrhofer, KEWA 37;
Աճ. ՀԱԲ 38;
Ջահ. ՀԼՊ 145
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ
(երգէծ-. հերգիծանել)
«պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ,
երգիծումն,
երգիծական,
երգիծանք,
երգիծաբան,
երգիծաբանական
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՄՈՒԿ
I
(երմուկ, իրմուկ)
«խոշոր աղացած ալյուր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ թրք. irmik
Աճ. ՀԱԲ 2, 46 (տալիս է միայն «կորկոտի շատ մանրը» իմաստը, բայց բուն իմաստն է «խոշոր աղացած ալյուր»):
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 46
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՐ
(երր)
«երերում, տատանում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tres-
«դողալ, երերալ»
կրկնությամբ կազմված
հ.-ե. արմատ՝ *rei-r(ēi)-
«դողալ, դողդողալ»
վերականգնում
Բնիկ հնդեւրոպական` *tres- «դողալ, երերալ» արմատից` կրկնությամբ կազմված: Մոկռոնին (Pok. IEW 1, 1095) հանում է *tresri- ձեւից, բայց սա պիտի տար *երեռ: Եթե ճիշտ է հնդեւրոպական կրկնավոր *rei-r(ēi)- «դողալ, դողդողալ» ձեւի վերականգնումը (հմմտ. գոթ. reiran «դողալ», հ. հնդկ. lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»), ապա հնարավոր է երեր-ի պատկանելությունը սրան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երերիր,
երերագին,
երերում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trasati «դողում է»
հուն.
τρεω «դողալ, վախից փախչել»
լիտվ.
trĭšëti «դողալ»
գոթ.
reiran «դողալ»
հ. հնդկ.
lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 48;
Pok. IEW 1095
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՒ
II
«երեւում, երեւալը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիլ,
երեւակ,
երեւոյթ,
աներեւոյթ,
յերեւան,
յերեւանի,
բացերեւ,
ակներեւ,
յայտներեւակ,
հանկարծերեւեաց,
յետսերեւակի,
սակաւերեւեաց,
մակերեւոյթ
Նոր՝
երեւակայական, երեւակայութիւն, աներեւակայելի, օդերեւոյթ, դրսերեւոյթ, մակերեւութային
երեւակայական, երեւակայութիւն, աներեւակայելի, օդերեւոյթ, դրսերեւոյթ, մակերեւութային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω «աչքի ընկնել»
հ. խլ.
richt «ձեւ, կերպարանք»
հ. վ. գ.
furben «մաքրել (*«երեւելի դարձնել»)»
Մատենագիտություն
H. AG 444;
Աճ. ՀԱԲ 49
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԷԹ
(երեք)
«հալումաշ, նիհար, ցամաքած» եւ «ճեղքված, ճաքճաքած (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *krei-t-)
Եթե ընդունելի է երկրորդ իմաստը, ապա, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *krei-t-ից` *(s)ker- «կտրել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթանալ
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻ
(-ւոյ, -եաց)
(երի)
«կենդանու կրծքամաս, երբուծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rēiti-
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 54) բխեցնում է հնդեւրոպական *perə- «առջեւ» ձեւից, բայց բերած օրինակները բուն մարմնամասերի անուանումներ չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
rietas «ազդր»
լատվ.
rieta «ոտք»
հ. սլ.
ritə «հետույք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 863;
Աճ. ՀԱԲ 54
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։