Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 43 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՌՆ (դրան, դրունք), դրանց, դուրք, դուրս, դրաց «դուռ. լեռնանցք, պալատ, սպասավոր, գրքի գլուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhuer- «դուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական *dhuer- «դուռ» հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնապան, դռնպան, դռն(ա)բաց, դռնբացեք, դռնակ, բազմադուռն, անդրուռն, նախադուռն, վերնադուռն, մայրադրունք, դրանիկ, դրանդ(ի), դրաց-ի, դրակից, ի դրուստ
Նոր՝
դրսեցի, դրսեւորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dvára
հզն. հյց. dúrah
հուն. θύρα
h. բրետ. dor
կոռն. dor
հ. վ. գ. turi
լիտվ. durìs
հ. սլ. dvьri «դուռ»
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 685
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐ II ««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐԳՆ -ան «բրուտի անիվ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhregh- «վազել, պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhōrgh-)
Բնիկ հնդեւրոպական *dhōrgh- (ավելի քիչ հավանական է *dhrgh-, որովհետեւ հայերենին *r- > ուր անցումը հատուկ չէ) *dhregh- «վազել» (եւ «պտտվել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τροχός
հ. իռլ. drooh «անիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 687; Pok. IEW 273
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՒՔՍ (-ի) «դուքս, իշխան, մահմեդական կրոնապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δούξ < լատ. dux
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դքսութիւն
Նոր՝
դքսական, դքսուհի
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 688
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՓԵԼ «դոփել, ոտքը գետնին խփել, կոփել, բախել»
Բնաձայն (թերեւս)
տոփել բայի (տե՛ս) բարբառային ձայնեղացած ձեւը: Աճառյանը համարում է բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոփիւն, դոփումն
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 688
Տե՛ս նաեւ
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՊԻՐ (-ի, -աց) «դպիր, ատենադպիր, քարտուղար, գրագիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dipīr
Աղբյուր՝ պ. dabīr
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դպրութիւն, դպրապետ, դպրանոց, դպրոց, դիւանադպիր, ատենադպիր
Նոր՝
դպրատուն, դպրոցական, դպրոցաւարտ
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 689
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌԱԿՈՆԱՌ (-ի, -ից) «վիշապաձուկ, խայտաբղետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. *δρακονάριον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 689
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՈՒՆ (բրբ. դըռոն) «մոլոր՝ pterodles»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- (անմիջական նախաձեւ՝ *dher-s)
Բնաձայնական կազմութիւն, որ թերեւս կապուած է հնդեւրոպական *dher-s նախաձեւի հետ՝ *dher- բնաձայնական արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. drensō ««ճչալ» (կարապի մասին)» (գալլերենի՞ց)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 206, սյունակ 1 Էջ 206
ԴՐԱՄ -ի, -ից, -ոյ (°) «մի կշռաչափ՝ կես սիտող, դրամ, փող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dram < հուն. δραχμή
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրամաժողով, դրամակշիռ, դրամակոփ, դրամել, դրամիկ, երկդրամեան, կնքադրամ, դրամագետ, դրամագիտութիւն, դրամագլուխ, դրամանենգ, դրամաշորթ, դրամապանակ, դրամաբուն, դրամարկղ, դրամափոխ, դրամափոխութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 145; Աճ. ՀԱԲ 692
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐԴԵԼ «դրդել, շարժել, գրգռել, հորդորել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *dhreibh- «քշել, մղել, հրել, դրդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhribh-t-) *-t- ածանցական բաղադրիչով
Պատկերավոր կազմություն: Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա *dhreibh/*dhribh- «քշել, մղել, հրել, դրդել» արմատի հետ՝ *-t- ածանցական բաղադրիչով՝ *dhribh-t:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դ(ր)դուել, դրդումն, դրդիչ