Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 631 բառահոդված (էջ 43/64)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 528, սյունակ 1 Էջ 528
ՄԼԱՐ «մառախուղ, մշուշ, աչքի բիծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smel- «դանդաղ այրվել, մլմլալ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 365) համարում է մռայլ-ի տարբերակ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mála-
«կեղտ»
հուն.
μέλας
«սեւ»
մ. վ. գ.
mál
«բիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 180; Աճ. ՀԱԲ 365
Տե՛ս նաեւ
Էջ 529, սյունակ 1 Էջ 529
ՄԽԻՐՃ (մխիճ, մխլուճ) «մխրճում, սուզում, ընկղմում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման մուխ «մխում» արմատից (տե՛ս): տարբեր աճականներով կազմված մխրճել-ին զուգահեռ կազմություն է մկրտել-ը (տե՛ս):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մխրճել, մխրճտել, մխճիլ, մխլճիլ, մխլճիկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 529, սյունակ 1 Էջ 529
ՄԿՐՏԵԼ «լվանալ, մկրտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)meukh- (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)meug-) o-ձայնդարձ, *(s)meug- տարբերակից (*smug- > *մուկ եւ -րտ- աճական)
Կազմությամբ զուգահեռ է մխրճել բային, որ հավանաբար գալիս է մուխ «մխում» արմատից։ Այս դեպքում մկրտել բայի *մուկ- արմատն էլ գալիս է հնդեւրոպական *(s)meukh- արմատի *(s)meug- տարբերակից (*smug- > *մուկ եւ -րտ- աճական)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մկրտիչ, մկրտություն, մկրտատուն, մկրտարան, մկրտչական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 531, սյունակ 1 Էջ 531
ՄՆՁԵՂ «բեղի, կնճնի, մոծակենի, մոծակի ծառ»
Ստուգաբանություն ()
նոյնն է մժեղ/խ բառի մնջեղ/խ տարբերակի հետ, քանի որ բեղի-ն կոչւում է նաեւ «մոծակի ծառ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 335
Տե՛ս նաեւ
Էջ 532, սյունակ 1 Էջ 532
ՄՈԼ III «առատ, շատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mol «ուժեղ, մեծ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mol (*mel-) «ուժեղ, մեծ» արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 340) միացնում է մոլ «մոլորություն» արմատին, բայց նշում է իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάλλον
«ավելի շատ»
լատ.
multus
«շատ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 340
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՃԻՐ (մոճիր, մճիր, մծիր) «մոխիր, ածխափոշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smei- «քսել, ջնջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *smē- (*smei-))
հ.-ե. արմատ՝ *smēu- *-u-ով տարբերակ
Կապ ունի հնդեւրոպական *smē- (*smei-) «քսել, ջնջել» արմատի հետ, որ ունի նաեւ g'- ածականով տարբերակ. սրա *-u-ով տարբերակից է (*smēu-) նորվ. mugg- «աղոցութ» բառը։ Կա նաեւ ճան. m-tweri «փոշի, մոխիր» նմանակը։ Թերեւս պատկերաւոր- բնաձայնական կազմութիւն։ Կապ ունի՞ սրա հետ մոխիր-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մծրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
mugg-
«աղոցութ»
ճան.
m-tweri
«փոշի, մոխիր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 534, սյունակ 1 Էջ 534
ՄՈՇ (սեռ. մոշա՞յ) «մոշենի, մոշի պտուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *moro- (անմիջական նախաձեւ՝ *mors-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mors- (*moro- > հայ. մոր)՝ մորշ > մոշ անցմամբ (հմմտ. *mors-> բ. մոռ (հ.-ե.*rs > րշ եւ ռ տարբերակմամբ)):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոշավայրի, մոշենի, մոշի, բ. մոշահաւ, մոշահոտ, մոշաքաղ, մոշուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. բ.
մոռ
Էջ 534, սյունակ 1 Էջ 534
ՄՈՌ «ազնվամորի, արքայամորի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *moro- (անմիջական նախաձեւ՝ *mors-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mors- (*moro- > հայ. մոր): մոշ-ի հնչյունային տարբերակը՝ հ.- ե. *rs > ռ եւ րշ > շ անցումներով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
մոշ
Էջ 537, սյունակ 1 Էջ 537
ՄՈՒԽԱԼԼԱՍԱ (մուղալլասա) «մի բույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբերեն
Էջ 540, սյունակ 1 Էջ 540
ՄՈՒՍԱԲԵՐ ««մորենի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ինչ-որ աղաւաղուած առաջին եւ -բեր երկրորդ բաղադրիչով բառ (ԲՀ-ում կայ նաեւ մաղաբեր «տերեւ»)։