Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 43 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐՄԱԿ «նուրբ ալյուր, նուրբ փոշի, սպիտակ ալյուրով հաց, սպիտակամարմին, (բրբ.) մանր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «շփել, տրորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gher-mo-) -ակ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերմակել, գերմականալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χερμας «խճաբար, քար»
հուն. χεραδος «խիճ, մանր քարեր»
լատ. furfur «կճեպ»
լիտվ. gurti «փշրվել»
լիտվ. gurus «փխրուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐՄԱՍՏ -ի (գերամաստի) «ամրափայտ մի ծառ»
Անստույգ (թերեւս)
հայերեն բարբառային կազմություն՝ գարմիր մասրի (կարմիր մասուրի) կամ գիլի մասրի կապակցությունից. թյուրք. germešid ձեւը հավանաբար բնիկ չէ (թյուրքական այլ լեզուներում զուգահեռներ չունի)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 546
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐՓԵԼ (գերբել) «կորզել, շորթել, կողոպտել, քայքայել, ավերել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «կողոպտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerp(h)-) <*uer- «գտնել, վերցնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերփանք, գերփումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ռուս. воропъ «հարձակում, կողոպտում»
հ. ռուս. наворопъ «հարձակում, կողոպտում»
հ. սլ. наворапъ «կողոպուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 546
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԶԵՌԵԼ «շորթել, կորզել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ueg'h- «շարժել, քաշել, տանել»
Փոխառության աղբյուր՝ թաթվ. gza- (հազիվ թե) «ճանապարհ»
որեւէ կապ կա հնդեւրոպական *ueg'h- «շարժել, քաշել, տանել» արմատի հետ, որ պիտի տար *գեզ եւ նորից, թերեւս, հայերենի միջնորդությամբ, փոխառված է թաթվ. gza- «ճանապարհ» բառը։
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԶԻՐ I «սեգ, կնյուն, պրտու՝ կողով կամ խսիր հյուսելու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uei- «ծռել, ճկուն ճյուղ, հյուսված բան» (անմիջական նախաձեւ՝ *uig'h-) gh-ընդլայնում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատվ. vize «հյուսված կոշիկ»
հ. հնդկ. vayh-
հ. սլ. věja «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԶՄԱԶ (գզմազին, գզմաստ, գոզմազիճ, գոզմոս) (գզմազին, գզմաստ, գոզմազիճ, գոզմոս) «մոշ, կարմրան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. gazmāzak
Փոխառության աղբյուր՝ պ. gazmāzu
Փոխառության աղբյուր՝ պ. gazmāzik
որի արմատն է gaz (այստեղից է գազ «մոշ, կարմրան». տե՛ս):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 548
Տե՛ս նաեւ
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԶՐՈՑ «սնդուկ, արկղ, տուփ»
Անստույգ (թերեւս)
Բաղադրութիւն՝ գզրոցիկ: Բաղկացած է գզր- արմատից, որ թերեւս կապ ունի գզիր «սեզ, կնիւն, պրտու՝ կողով կամ խսիր հիւսելու համար» բառի հետ, եւ -ոց ածանցից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գզրոցիկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷՇ -ոյ, -ի, -ից, -ու ««դիակ, պատառ, մարմնի պատառ», (ուշ՝ «վատ, գէջ»)»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ueis- «հոսել, խոնավութիւն»
Փոխառության աղբյուր՝ զնդ. vaeša (թերեւս) «փտել, նեխել»
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զնդ. vaeša «փտել, նեխել»: (ըստ Ղափանցյանի): Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագման վարկածը՝ *ueis- «հոսել, խոնավութիւն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշակեր, գիշախանձ, գիշատել, գիշահոտ, գիշահոտութիւն, գիշագէջ, գազանագէջ, հոգեգէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
զնդ. vaeša «փտել, նեխել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550; Pok. IEW 1134
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷՋ (գէճ) -ոյ (գէճ) «խոնավութիւն, թացութիւն, խոնավ, բաց, վավաշոտ, ցանկասեր, ականջի կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guheid- «հեղուկ, խոնավ» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhoidhio-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *guhoidhio-` *guheid- «հեղուկ, խոնավ» արմատից: հմմտ. հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» (հայ-սլավոնական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիջութիւն, գիջագոյն, գիջակն, գիջագործ, գիջալից, գիջին, գիջանալ, գիժագոյն, գիժական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» ((հայ-սլավոնական զուգաբանություն))
Էջ 160, սյունակ 1 Էջ 160
ԳԷՏ (-ի, -աց, -ից) «իմացող, գիտակ, ծանօթ, բարեկամ, կախարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ueid- «տեսնել, գիտենալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ueid-/*uoid-)
«տեսնել, գիտենալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիտել, գիտուն, գիտակ, գիտահարց, գիտութիւն, գիտնական, անասնագէտ, մեռելագէտ, երկնագէտ, խորագէտ, տգէտ, տգիտանալ, տգիտանք, չգիտանք, չգիտուն, անգէտս, զանգիտել, զանգիտանք
Նոր՝
գիտակից, գիտակցաբար, գիտակցական, անգիտակցաբար, ազգագրագէտ, աշխարհագրագէտ, բնագէտ, լեզուագէտ, մասնագէտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. veda «գիտութիւն»
հ. հնդկ. ved, vid «գիտենալ»
հուն. οἶδα «գիտեմ»
լատ. video «տեսնել»
հ. պ. vēdōtu «գիտենալ»
գոթ. vitan «իմանալ, գիտենալ»
Մատենագիտություն
H. AG 428; Աճ. ՀԱԲ 552