Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 529 բառահոդված (էջ 43/53)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 664, սյունակ 1 Էջ 664
ՍԱՀԵԼ (սահեցուցանել) «տատանել, տարուբերել», սահիլ «տատանվել, սահել, սայթաքել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սահեցումն, սահանք, սահաւոր, կրկնասահուն, կարկաջասահ, հեզասահ, յորդասահ, դիւրասահ
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՂԱՒԱՐՏ (սաղավարտ, սաղուարտ) «սաղավարտ, գլխարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական աղբյուր sāravart(i)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղաւարտաւոր, սաղաւարտել
Մատենագիտություն
H. AG 235; Աճ. ՀԱԲ 165
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՄՍԱՐ (սեմսալ) «հարկահավաք (պաշտոնյա Կիլիկիայի հայկական պետությունում)» (պատմական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. samsār
փոխատու լեզու՝ լատ. censarius
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 168
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 668, սյունակ 1 Էջ 668
ՍԱՆՏՐ (-երի, -ով, -ի-է) (սանդր, այլեւ ն. գր. սանր) «սանր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները, այդ թվում՝ հուն. ξαντροη = հայ. սանտր, հավաստի չեն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանտրել, սանտրաբարձ, օձասանտր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ξαντροη
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԱՐ «մշակ, ոստայնանկ, օգնական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *sam- «չարչարվել, հոգնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sam-tar)
փոխատու լեզու՝ իրանական sātar «իշխող»
փոխատու լեզու՝ իրանական *sātar
բայց առաջարկված ստուգաբանությունները լիովին հավաստի չեն, ըստ Բեյլիի (DKS 123)՝ sātar «իշխող», ըստ Փերիխանյանի՝ *sātar, *sam-tar (*sam - «չարչարվել, հոգնել»): Քիչ հավանական է նաեւ սեմական ծագման վարկածը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սատարել, սատարութիւն, անսատար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472
Էջ 672, սյունակ 1 Էջ 672
ՍԱՐԿԱՐԱՆ
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հուն. կրատիր
թերեւս ուղղելի է արկարան որպես թարգմանություն հուն. կրատիր-ի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 188; ՀԱ 19
Էջ 672, սյունակ 1 Էջ 672
ՍԱՐԿԱՒԱԳ -ի, -ունք, -աց (սարկաւարգ, սարգաւագ) «ծառա, եկեղեցական մի պաշտոնյա, մի եղանակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս կազմված է *սարկ- «՞» եւ աւագ բաղադրիչներից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարկաւագել, սարկաւագուհի, սարկաւագութիւն, կիսասարկաւագ, նախասարկաւագ, յառաջսարկաւագ
Էջ 672, սյունակ 1 Էջ 672
ՍԱՐԿԱՒԻ «մի բոյս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս կարելի է առանձնացնել -կաւի բաղադրիչը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
օձկակաւի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 189
Էջ 672, սյունակ 1 Էջ 672
ՍԱՐՍԵԼ (ԲՀ՝ սարս «երկյուղ») «դողալ, սոսկալ, սարսափել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- (անմիջական նախաձեւ՝ *k'r-k'-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 191) սարսափ «սարսափ» բառը դիտում է որպես կրկնավոր արմատ եւ բխեցնում *սափ արմատից, բայց -սափ-ով ձեւերը կարող են լինել նաեւ -սափ արմատով կազմված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարսելի, սարսումն, սարսափ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սառն
հայ.
կարկել - կարկափել
հայ.
թարթել - թարթափել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 191