Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«Թ» որոնման արդյունք՝ 9186 բառահոդված · Էջ 427 / 919
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՍՏԵՌՆ -ռան «ավազան, ջրստենճ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κιστέρνα
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 592
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՎՈՍ «խորանարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κύβος
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 592
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
-ԿԻՏ «?»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geid- «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gid-) ձայնդարձ
ձայնդարձով կապված է կետ բառի հետ եւ ծագում է հնդեւրոպական *gid- ձեւից՝ *geid- «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականակիտ
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՏԱՒԵՏ (կիտօն) «բյուզանդական մի տիտղոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κοιτωνίτης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՏՐ (բբ) «վարունգ» (բարբառային)
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ հուն. κιτριον (հավանաբար)
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն kitri «վարունգ»
թուրքերեն kitre «գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՏՐՈՆ «մի պտուղ. կիտրոն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κίτρον
Աղբյուր՝ լատ. citrum
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՐ I (-ոյ) «կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ակկադ. giru
Աղբյուր՝ արամ. (՞)
Աղբյուր՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն, կրազուր, կրակապ, կրահամ, կրաշաղախ, կրաջուր
Նոր՝
կրախառն, կրահող, կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457; Ջահ. ՀԼՊ 457
Էջ 407, սյունակ 1 Էջ 407
ԿԻՐ II «տանելը, կրելը, կրում, գործածություն, կիրք, բնավորություն, զատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ծանր» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēr-/*gʷer-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *gʷēr-/*gʷer- «ծանր» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրել, կիրառութիւն, կիրըդունակ, կրատրական, բարեկիր, բարեկրիչ, իմաստակիր, խաչակիր, խորհրդակիր, ծանրակիր, ծիրանակիր, հրեշտակակիր, բեռնակիր, բեռնակրութիւն, կրան, կիրառել, կիրարկել, կրքոտ, անհամակիր, համակրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gurú
հուն. βρίθος «բեռ»
հուն. βρίθω «ծանր լինել, բեռն(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 84-85
Տե՛ս նաեւ
Էջ 407, սյունակ 1 Էջ 407
ԿԻՐԷԼԷ(Ի)ՍՈՆ (կիրէլէսօն, կիրիլէիսօն) «տէ՛ր, ողորմեա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κύριε
Աղբյուր՝ հուն. ελέησον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 594
Էջ 407, սյունակ 1 Էջ 407
ԿԻՐԹ «կիրթ, վարժ, կրթություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *kirt
Աղբյուր՝ պրթ. qərt/d
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրթել, կիրթերաստի, կրթութիւն, բարեկիրթ, դժուարակիրթ, դեռակիրթ, անկիրթ, նախակրթութիւն, յարակիրթ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 529