Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
«տակ» որոնման արդյունք՝ 766 բառահոդված · Էջ 42 / 77
Էջ 426, սյունակ 1 Էջ 426
ԿՈՒՃ (-ոյ, ի կճէ) (կիճ` բառարանային ձեւ՝ սխալ վերականգնմամբ) «մարմար»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gud'o-)
Հազիվ թե կապ ունենա կոճ բառի հետ (տե՛ս), այսինքն՝ ծագել հնդեւրոպական *gud'o- նախաձեւից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կճայատակ, կճասալ, կճեայ, կճետարած, կճեայարկ, կճեապաճոյճ, ջրկիճ
Նոր՝
լուսնակուճ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 426, սյունակ 1 Էջ 426
ԿՈՒՄ (հգն.) այտ «մեկ ումպ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել, ժխտել, լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gom-)
Քիչ հավանական է նաեւ համեմատությունը հնդեւրոպական *kᵘem- «կուլ տալ, խաչստել» արմատի հետ՝ որպես մի այլ հնդեւրոպական լեզվի ազդեցություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կմել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γεμω «լցված լինել»
հուն. γεμος, γομος «բեռ»
լատ. gumia «շատակեր, որկրամոլ»
լիտվ. gãmalas «ձնագունդ, մի կտոր հաց, միս»
սերբ. gòmolja «պանրի կտոր»
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՆԴ II «ճաղատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ken-d- «պոկել, անջատել»
ծագի իրանական կորած մի արմատից, որ, թերեւս, կարող է ծագել հնդեւրոպական արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնդել, կնդակ, կնտակ, կնդանալ, կնտանալ, կնդութիւն, կնտութիւն
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՇՏ -ի, -աց ((ուշ) կուշտ, կշտացած, խոռոչ) «կող, փոր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *kušt
իրան. աղբյուրից՝
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կշտագող, կշտապինդ, կշտապնդութիւն, կշտալիր, սնակուշտ, թուլակուշտ, անկուշտ, կշտանալ, կշտում, կուշտակուռ, կուշտկուշտ, կուշտփոր, կշտահամ, կշտափորիկ, կշտապատառ, կուտակուշտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. kušt «կող, կուշտ»
զազա kišt «կող, կուշտ»
Մատենագիտություն
H. AG 173; Աճ. ՀԱԲ 660-661
Էջ 428, սյունակ 1 Էջ 428
ԿՈՒՏ I (-ոյ) «կուտ, սերմ, հատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gudo-)
բնիկ հնդեւրոպական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտիկ, կտակեր, կտաբոյս
Նոր՝
կտաման, անկուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հոլլ. kuit «ձկնկիթ»
ն. գ. kötel «կտիտ, կտտոր»
շվեդ. kott(e) «եղեւնակոճ, եղեւնապիստակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 429, սյունակ 1 Էջ 429
ԿՈՒՐ II «կեր, անասնակեր, ապրուստ, շահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «կլանել, ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷ(ə)r-)
արմատից, որտեղից` կեր (տե՛ս), այլեւ` բալթ. *gurtla, պրուս. gurcle «կոկորդ», ռուս. жрать «խժռել» եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերակուր, կերակրել, կերակրիչ, կերակրչութիւն, գազանակուր, գետակուր, գերեզմանակուր, դեղակուր, ձովակուր, տատանակուր, վաճառակուր, ջրհեղեղակուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բալթ. *gurtla
պրուս. gurcle «կոկորդ»
ռուս. жрать «խժռել»
Մատենագիտություն
H. AG 459; Աճ. ՀԱԲ 575, 665; Pok. IEW 474
Տե՛ս նաեւ
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՒՐՏԱԿ
Ստուգաբանություն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՓ III (կոփ-) «տաշում, խփում, ծեծում»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել, կոփած, կոփածոյ, կոփիչ, կոփիւն, կոփոն, քար(ա)կոփ, փայտակոփ, դրամակոփ, թակակոփ, կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. kep «կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ. kapóti «կտրել, ծեծել»
հ. սլ. kopati
ռուս. копать «փորել»
Էջ 432, սյունակ 1 Էջ 432
ԿՍԱԿ «կտակ․ դաշնագիր․ ուխտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. gitāk
Փոխառության աղբյուր՝ արամ. getā «կտակ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Էջ 433, սյունակ 1 Էջ 433
ԿՏՈՒՐ II -ոյ «կտոր, խուզում, խուզվածք, բուրդ»
Ծագումն անհայտ է
Հմմտ. կտտոր արմատի մասին ասվածը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտրել, կտրոց, կտրոցիկ, կտրան, կտրած, կտրատել, միջակտուր, կիսակտուր, կարճակտուր, մատակտուր, շրջակտուր, հատակտուր, բացակտուր, երկակտուր, երկաթակտրություն
Նոր՝
կտրականապես, կտրականորեն
Տե՛ս նաեւ