Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված
· Էջ 42 / 448
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋԱՌ
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց)
««խոշոր եղջերաւոր անասուն, տաւար» (բրբ. «ջահել եզ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)-
«եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)»
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«ծնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-tiat-)
Կապ ունի՞ *er(i)- «եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)» արմատի հետ, որտեղից թերեւս ծագում են էրինջ, ալոջ բառերը: Կասկածելի է կապը նաեւ *per- «ծնել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. որթ (հորթ) բառը (*pr-tiat- > առ ՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջառեանց,
արջառաջիլ,
արջառամահ,
արջառակաչի
Մատենագիտություն
Pok. IEW 326
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋԱՍՊ(Ն)
(առջասպ)
«քիմիական մի նիւթ, ծծմբատ»
(քիմիական)
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *ergu-/*orgu-
«մութ»
հ.-ե. արմատ՝ *reduos-
«մթություն»
Աղբյուր՝ իրան. (՞)
(հավանաբար)
Այստեղից փոխառուած են նաեւ կովկասեան բառերը՝ վրաց. arjakela, arjioka «արջնդեղ», չեչ., ինգ. arzi «սեւ», որոնք Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 336) համարում է հայերեն արջ, արջն ձեւերի աղբիւրը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջասպաներկ,
արջասպնագոյն,
արջասպախառն,
արջասպային,
արջասպուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
arjakela, arjioka «արջնդեղ»
չեչ.
arzi «սեւ»
ինգ.
arzi «սեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 336;
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋՆ
«սեւ. մութ, մթին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *arj
«մութ, մթին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջնագոյն,
արջնաբոլոր,
արջնագուս,
արջնազգեստ,
արջնաթոյր,
արջնայեցող,
արջնատես,
արջնատեսակ,
արջնազգեցեալ,
արջնդեղ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՏ
I
(-ոյ)
«արտ, մշակվող հող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *agro-
*g > տ ոչ սովորական անցմամբ
*g > տ ոչ սովորական անցմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտավար,
արտավայր,
արտավարել,
արտ(ա)հունձ,
արտորայք,
արտահող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ájra
հուն.
ἀγρος
լատ.
ager
գոթ.
akrs «արտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 337
Էջ 96, սյունակ 1
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԽՈՅՐ
I
«թագ, Լուսնթագ (մոլորակ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *art(a) + xorāk
«գլխարկ, սաղավարտ, թագ»
«գլխարկ, սաղավարտ, թագ» (>հայ. խոյր տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտախուրել,
արտախուրիլ
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 340;
Աճ. ՀԱԲ 392
Տե՛ս նաեւ
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԿԷՏ
(-ի, -ից)
«?»
Ստուգաբանություն
Ակնհայտորեն կազմված է արտա- եւ կետ բաղադրիչներից եւ «կետ կարթիւ արտակիտիւ» տեքստաշարում հակադրվում է կետ բառին։
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱՍՐ
(հգն. արտասուք, -սուաց)
«արտասուք, արցունք (փոխաբերաբար) ծառի հեղուկ, խեժ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *drak'ru-
(անմիջական նախաձեւ՝ *drak'ur-)
-i- միջահավելվածով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտասրագութ,
արտասրալից,
արտասրալիր,
բազմարտասր,
մշտարտասր,
արտասրաբեր,
արտասուալից,
արտասուագոշ,
արտասուակաթ,
արտասուակցորդ,
արտասուել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δαχρυ(ον)
լատ.
lacrima
գոթ.
tagr
Մատենագիտություն
H. AG 425;
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԻ(Կ)
(արտիկ)
«վայրի ոչխար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«այծ, ոչխար, կով, այծյամ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *r-d-)
-իկ ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
որոջ
հուն.
ερυρος «ուլ»
լատ.
aries, -etis «ոչխար»
ալբան.
erislian «գառ»
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՒՅՏ
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *t-r-
բնաձայնական
հ.-ե. արմատ՝ *trozdos-/*trodos-
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r-
«տատրակ»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի
հ.-ե. արմատ՝ *t/dreut/d-
«արտույտ»
նախաձեռն
բնաձայնական *t-r- պարունակող մի ձեւից։ Հայերենի համար ենթադրելի են *t/dreut/d- (> արտույտ) կամ *t/drut(d)- (> արտուտ) նախաձեռները։ Ժողովրդական ստուգաբանություն է արտույտ < *արտ + ույտ = ուտ (իբրեւ «արտ ուտող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. խոլ.
truit, druit «սարյակ»
ռուս.
дрозд «կեռնեխ»
լատ.
tordus
հուն.
τρύφων «տատրակ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։