Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված
· Էջ 42 / 344
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՒՅՏ
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *t-r-
բնաձայնական
հ.-ե. արմատ՝ *trozdos-/*trodos-
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r-
«տատրակ»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի
հ.-ե. արմատ՝ *t/dreut/d-
«արտույտ»
նախաձեռն
բնաձայնական *t-r- պարունակող մի ձեւից։ Հայերենի համար ենթադրելի են *t/dreut/d- (> արտույտ) կամ *t/drut(d)- (> արտուտ) նախաձեռները։ Ժողովրդական ստուգաբանություն է արտույտ < *արտ + ույտ = ուտ (իբրեւ «արտ ուտող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. խոլ.
truit, druit «սարյակ»
ռուս.
дрозд «կեռնեխ»
լատ.
tordus
հուն.
τρύφων «տատրակ»
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՐԱԼ
«շտապել, փութալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *der-
(անմիջական նախաձեւ՝ *drā-)
-որ ածանցով եւ հայերենին հատուկ դրափոխությամբ
-որ ածանցով եւ հայերենին հատուկ դրափոխությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտորնալ,
ուշ-արտորցնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dráti «վազում է, շտապում է»
հուն.
εδραν «վազել, փախչել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 35
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՓ
(-ի, -ից, արփի, -ւոյ, -եաւ)
«եթեր»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից ծագող լիտվ. sirpti «հասունանալ» (*«կարմրել» կամ «դեղնել») բայի հետ՝ *srph>արփ (ըստ Պետերսոնի՝ Walde- Pokorny 2, 499)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արփագեղ,
արփամերձ,
արփային,
արփաճաճանչ,
արփայագնաց,
արփեգնաց,
արփենի,
արփիզարդ,
արփիակեզ,
արփիադեմ,
գերարփի,
լուսարփի,
հրաշարփի,
արփնաթել,
երեքարփին,
եաթնարփին,
արփող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
sirpti «հասունանալ»
Մատենագիտություն
Walde- Pokorny 499
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՔԱՅ
(-ի, -ից)
«թագավոր»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. άρχων
(Թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. άρχιος
(Թերեւս)
հին փոխառություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արքայագունդ,
արքայենի,
արքայատուր,
արքայիկ,
արքայություն,
արքայորդի,
թագարքայ,
բագարքայածին,
արքունի,
արքունիք,
արքունատուր,
արքունական,
գեղարքունի,
արքագունք,
արքապատկեր,
արքակորույս,
արքինի,
արքիանալ,
արքինանալ
Նոր՝
արքայադուստր, արքայամորի, արքայախնձոր
արքայադուստր, արքայամորի, արքայախնձոր
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՔԵՐԷՑ
«ավագ երեց, ավագ քահանա»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. αρχιερεύς
երկրորդ մասի բաղարկմամբ հայ. երեց բառի հետ
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՔԻՄԱՆԴՐԻՏ
(արշիմանտրիտ, առշիմանդրիտ, արշամանդրիտ, շամանդրիտ)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. αρχιμανδρίτης
Մատենագիտություն
H. AG 342;
Աճ. ՀԱԲ 348
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՐՔՏ
«հյուսիս»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. արկտ (արկտ-իկոս)
«հյուսիսային»
բառի սկզբնամասը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արքտական
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՐՔՏՈՐՈՍ
«արկտուր (աստղ Արջապանի համաստեղության մեջ)»
(աստղաբաշխական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. αρκτούρος
Մատենագիտություն
H. AG 518;
Աճ. ՀԱԲ 348
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՒ
I
«խենթություն, գժություն, մոլեգնում, կիրք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *au-
«սիրել, հաճել, կարիք ունենալ, պահանջել, ցանկանալ, տենչալ, նպաստել, օգնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւիլ,
աւիւն,
ատոդական,
ատոլ,
աւանդիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
avati- «նպաստում է, ցանկանում է, սիրում է»
լատ.
aveo «ցանկանալ, տանջվել, տենչալ, փափագել, կրքոտ կերպով ուզել»
լատ.
avidus «ագահ, կրքոտ»
կիմր.
ewyllys «կամք, ցանկություն, տենչ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 77
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՒԱԳ
(-ի, -աց)
«ավելի մեծ (տարիքով, դիրքով եւ այլն՝ ի հակադրություն փոքրի, կրտսերի)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Ենթաշերտային բա՞ռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւագագոյն,
աւագախումբ,
աւագամեծար,
աւագանալ,
աւագանի,
աւագափող,
աւագորեար,
աւագութիւն,
անաւագ,
գեղջաւագ,
հեծելաւագ,
հարիւրաւագ,
հազարաւագ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։