Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 696 բառահոդված (էջ 41/70)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՑԱՌ (բ. մացակ «արմատ») «մացառ, թփուտ. խիտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mak- «տորորել, ճմլել, սեղմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mak-so-)
Ինչպես ցույց է տալիս մացառ եւ մացակ ձեւերի զուգադրումը, արմատն է մաց. սա կարելի է, թերեւս, համեմատել լատ. maceria «ցանկապատ, կավաշեն պատ» բառի հետ, որ հակված են բխեցնելու հնդեւրոպական *mak- արմատից. այս դեպքում, թերեւս, *mak-so > մաց:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
maceria
«ցանկապատ, կավաշեն պատ»
Էջ 525, սյունակ 1 Էջ 525
ՄԷԳ (-ի, -աց, այլեւ -ով) «մեգ, մառախուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meigh- «մշուշապատ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միգախառն, միգապատել, միգապատ, շոգիամէգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mēghá
«ամպ»
հ. հնդկ.
mih
«մշուշ»
հուն.
ómíxlē
լիտվ.
miglà
ռուս.
mglá
«մեգ, մշուշ, մառախուղ»
Մատենագիտություն
H. AG 474; Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 525, սյունակ 1 Էջ 525
ՄԷՋ -ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -աց «մեջ, մեջք, կես, արգանդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *me(i)dhio- «միջին» հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միջամուխ, միջամուտ, միջապատ, միջավայր, միջատ, միջին, միջնանիւ, միջնաշխարհ, միջնորդ, միջոց, միջնաբերդ, միջագետք, բերդամէջ, բանակամէջ, թիկնամէջք, երկնամիջուկ, գետամէջք, աշխարհամէջ, փողոցամէջ, քաղաքամէջ, միջազգային, միջամասնիկ, միջամասնիկաւոր, միջամտել, միջամտութիւն, միջանկեալ, միջանցք, միջարկութիւն, միջնադար, միջնորդաբար, անմիջական, անմիջապէս, ընդմիջում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mádhyas
հուն.
mésos
լատ.
medius
գոթ.
midjis
Մատենագիտություն
H. AG 474; Աճ. ՀԱԲ 313
Էջ 527, սյունակ 1 Էջ 527
ՄԻՍ (-ոյ, ուշ՝ -ի-, աց) «միս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mēms- «միս» (անմիջական նախաձեւ՝ *mēmso-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մսակերութիւն, մսահան, մսահատ, մսան, մսմոլ, մսապատ, մսեղի, մսավաճառանոց, կակղամիս, իշամիս, մատաղամիս, խառնամիս, թանձրամիս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
miś
գոթ.
mimz
ռուս.
мясо
թոխ. B
misa
«միս»
Մատենագիտություն
H. AG 474; Աճ. ՀԱԲ 323-324
Էջ 527, սյունակ 1 Էջ 527
ՄԻՍԱԼ «պատարագամատույց, աղոթագիրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. missalis
փոխատու լեզու՝ հ. ֆրանս. missel
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324
Էջ 528, սյունակ 1 Էջ 528
ՄԻՏՔ (-ի, -աց) «միտք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *med- «չափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mēd-)
«չափել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մտաբերել, մտածին, մտախաբ, մտաւոր, անմիտ, երկմտիլ, ծածկամիտ, բարեմիտ, զազանամիտ, կարճամիտ, թեթեւամիտ, խղճամիտ, միամիտ, պարզամիտ, մտագբաղ, մտածելակերպ, մտածողութիւն, մտային, մտածմունք, մտայնութիւն, մտապատկեր, մտավախ, մտավախութիւն, մտացիր, մտորում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μήδος
«միտք, մտադրություն, հոգու տագնապ»
լատ.
meditāri
«մտածել, խորհել»
հ. իռլ.
midiur
«դատողություն անել»
Մատենագիտություն
H. AG 474; Աճ. ՀԱԲ 325
Էջ 530, սյունակ 1 Էջ 530
ՄՂԵՂ (բ. մղմեղ) «փոշի» (մտեղ) «բարակ մաշկ, պատիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «մանրել, ջարդել, աղալ» Կիսակրկնավոր կազմություն՝ մտղ- արմատից (լրիւ կրկնավորը՝ մղմեղ)
Կիսակրկնավոր կազմություն՝ մտղ- արմատից (լրիվ կրկնավորը՝ մղմեղ), որ ծագում է հնդեւրոպական *mel- «մանրել, ջարդել, աղալ» արմատից, որից նաեւ՝ մաղել, մղմող (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մղեղել, մղեղակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 531, սյունակ 1 Էջ 531
ՄՇՈՒՇ «մշուշ, մառախուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meis- «առկայծել, թարթել, մութ, մշուշ, մառախուղ, ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *misk-) Կիսակրկնաւոր կազմութիւն՝ *miskh - > միշ-
Կիսակրկնաւոր կազմութիւն՝ *miskh - > միշ- հնդեւրոպական *meis - «առկայծել, թարթել, մութ, մշուշ, մառախուղ, ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մշուշային, մշուշապատ
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՃԻՐ (մոճիր, մճիր, մծիր) «մոխիր, ածխափոշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smei- «քսել, ջնջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *smē- (*smei-))
հ.-ե. արմատ՝ *smēu- *-u-ով տարբերակ
Կապ ունի հնդեւրոպական *smē- (*smei-) «քսել, ջնջել» արմատի հետ, որ ունի նաեւ g'- ածականով տարբերակ. սրա *-u-ով տարբերակից է (*smēu-) նորվ. mugg- «աղոցութ» բառը։ Կա նաեւ ճան. m-tweri «փոշի, մոխիր» նմանակը։ Թերեւս պատկերաւոր- բնաձայնական կազմութիւն։ Կապ ունի՞ սրա հետ մոխիր-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մծրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
mugg-
«աղոցութ»
ճան.
m-tweri
«փոշի, մոխիր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՄ -ոյ «մոմ, մեղրամոմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *mōm
փոխատու լեզու՝ պ. mūm
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *mōm. հմմտ. պ. mūm։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոմակերտ, մոմեղէն, մոմատեսակ, մոմազօծ, մոմնել, մոմակալ, մոմաձեւ, մոմլաթ, մոմեղինատր, ականամոմ, մոմավաճառ, մոմապատ, մոմշոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
mūm
Մատենագիտություն
H. AG 196; Աճ. ՀԱԲ 343