Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որի» որոնման արդյունք՝ 422 բառահոդված
· Էջ 41 / 43
Էջ 784, սյունակ 1
ՔԻՒ
-ի, -աց (գործ. քուաւ)
«շէնքի կտուրի եզր, ծայր, դուրս ցցուած մաս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skeu-
«ծածկել, պատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skēu-)
«ծածկել, պատել» արմատից, որից նաեւ խոտ, ցիւ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քուաւոր,
քուաքատակել,
քարաքուի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 581
Տե՛ս նաեւ
Էջ 788, սյունակ 1
ՔՈՒՍԻԹԱՅ
(-ի)
«կնգուղ, կրօնաւորի գլխարկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. kōsīθā
Մատենագիտություն
H. AG 319;
Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 791, սյունակ 1
ՖԱՌԱՇ
«պալատի ստորին պաշտոնյա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրս. farrāš
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 622
Էջ 795, սյունակ 1
-ԱՅՆ
«ամենայն, արկայն (հմմտ. երկար), միայն, որովայն, ոստայն, ունայն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-ino-
*ā/ə-ով վերջացող բառերի վրայ *-ino ածանցի յաւելմամբ
*ā/ə-ից ծագող ա-ն հետագայում գիտակցուել է որպէս ածանցի տարր, իսկ i-ն ձայնաւորից յետոյ վերածուել է յ-ի:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δηρόν (հմմտ. dwā-ro->երկար)
հուն.
άνθινος «ծաղկային» (άνθος «ծաղիկ»)
Էջ 799, սյունակ 1
ԱՊԱՆԱԿ
(-(ա)պանակ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. -pānak
որի առանց -ak-ի ձեւերից է -պան ածանցը.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լանջապանակ,
կշտապանակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 799, սյունակ 1
ԱՊԷՍ
(-ապէս)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ միջին իրանական *pēs
Կարելի է առանձնացնել -պէս-ը, որը ծագում է պէս բառից, որի աղբիւրն է միջին իրանական *pēs բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
էապէս,
իսկապէս,
նմանապէս,
քաջապէս
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
(-երէն)
«փոխարէն, աւրէնսերէն, հեթանոսերէն, ողբերէն, ստամբակերէն, քրիստոսերէն, հրէարէն (հրէայերէն, հռովմէարէն) (հռոմմարէն, հռովմերէն), պարթեւարէն, քաղդէարէն, ասորերէն, հայերէն, յուներէն»
Ծագումն անհայտ է
Առկա է երկու վարկած. ըստ մի շարք հայագէտ-իրանագէտների (Հիւբշման, Նիբերգ, Լիդեն եւ ուրիշներ)՝ ծագում է -աւրէն-ի համար հիմք ծառայած ašdēn «կերպ, եղանակ» բառի adēn տարբերակից։ այս ենթադրութիւնն ունի երկու թոյլ կողմ, առաջին՝ եթէ -աւրէն-ը անկախ գործածւում է հայերէնում, ապա արէն անկախ տարբերակ չկա. երկրորդ՝ համոզիչ կերպով չի լուծւում -ա-րէն-ի -երէն տարբերակի հարցը. վերջինիս համար ենթադրւում է -ե-ով կամ ի-ով հիմք, բայց -երէն-ով բառերի մէջ այդպիսի նախնական հիմքային ձեւ չի հայտնաբերւում (ինչու՞, օրինակ, ողբ, -ոյ բառից պէտք է կազմվէր ողբերէն ձեւը). գոյութիւն ունեցող հեթանոսաւրէն - հեթանոսերէն զուգահեռ ձեւերից երկրորդն ունի -երէն տարբերակը եւ ոչ -արէն-ը. հաւանականութիւն չունի նաեւ այն վարկածը, ըստ որի -արէն/-երէն-ը կազմուած է -ար/-եար եւ -էն տարրերից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փոխարէն,
աւրէնսերէն,
հեթանոսերէն,
ողբերէն,
ստամբակերէն,
քրիստոսերէն,
հրէարէն,
հրէայերէն,
հռովմէարէն,
հռոմմարէն,
հռովմերէն,
պարթեւարէն,
քաղդէարէն,
ասորերէն,
հայերէն,
յուներէն
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԻՄ
(-երիմ)
«հաւատարիմ, մտերիմ, ոխերիմ (ոխորիմ)»
Ծագումն անհայտ է
հիմքերի բնոյթը բանալի չի տալիս հարցի լուծման։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատարիմ,
մտերիմ,
ոխերիմ,
ոխորիմ
Էջ 802, սյունակ 1
-ԱՆ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-men
(անմիջական նախաձեւ՝ *-mn-)
ձայնդարձային ձեւ
Ինչպես ցույց է տալիս մրջիւն-մրջման, գոջիւն-գոջման, այլեւ իրանական ծագմամբ պաշտամն-պաշտաման ձեւերի l (ն-ից առաջ) /մ (ձայնավորից առաջ) հերթագայությունը, -ն-ը ծագել է հ.-ե. *-men ածանցի *-mn- ձայնդարձային ձեւից՝ նախորդող -ա- ձայնավորով: հմմտ. զգամ -զ-գա-ն: հետագայում համաբանությամբ տարածվել է այլ հիմքերի վրա: ավելի քիչ հավանական է -նի-ի *-tnos ձեւից ծագելու վարկածը (Greppin, 1973, 61), եթե նկատի առնենք իմաստային տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղան,
գողան,
գործան,
զգան,
կտրան,
կրան
Մատենագիտություն
Greppin 61
Էջ 802, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ միջին իրանական abδēn
(թերեւս)
«կերպ, եղանակ»
Ծագում է արէն բառից, որի աղբյուրն է միջին իրանական abδēn «կերպ, եղանակ» բառը: թերեւս սրա տարբերակն է -արեն-ը (տե՛ս):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազատարէն,
արքայարէն,
ինքնարէն,
հայարէն,
հմտարէն,
քաջարէն
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։