Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 386, սյունակ 1
ԿԱՌԵԼ
«համառել»
(ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԵԼ
(-իլ)
«հետ կանգնել, դադարել»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *kak-
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *kas
(հավանաբար)
«փոքրացնել, նվազեցնել»
Կասկածելի են համարում Հյուբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 531-532). սակայն հմմտ. ավելի նոր` Bailey, DKS 57:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասեցուցիչ,
կասումն,
անկասելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kasu «փոքր, չնչին»
պ.
kastan «փոքրացնել, նվազեցնել, պակասեցնել»
Մատենագիտություն
AG 12;
ՀԱԲ 531-532;
Bailey, DKS 57
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՈՒԼ
(կասել, այլեւ կալսել՝ կալ-ի ազդեցութեամբ)
«մանրել, մանրացնել, ջարդել»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ ավ. kasu
(կասկածելի)
«փոքր, չնչին»
Փոխառության աղբյուր՝ պ. kāstān
(կասկածելի)
«փոքրացնել, նուազեցնել, պակասեցնել»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։ Կասկածելի են համարում Հիւբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 532):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասիչ,
անկաս,
դիւրակաս
Մատենագիտություն
AG 12;
Աճ. ՀԱԲ 532
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՍԻՈՊԵ
(Քասիոպէ)
«մի համաստեղութիւն»
(աստղաբաշխական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. Κασσιόπη
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՏԱԿ
II
(կատիկ), -ի, -աց
«ծաղր, կատակ, կատակաբանութիւն, ծաղրածու, խեղկատակ»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet-
«խօսել, ասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷed-)
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. kalak
(կասկածելի)
«քաղաք»
Փոխառության աղբյուր՝ պ. kada
(կասկածելի)
«տուն, բնակարան»
Կասկածելի է բխեցումը հնդեւրոպական *gʷet- «խօսել, ասել» արմատի *gʷed- տարբերակից. - Աճ. ՀԱԲ 2, 536 (ըստ Լիդենի)։ Եթե կապուած է Ներսեսովիչի կալաք «կատակ» բառի հետ, ապա հաւանական է բառի իրանական ծագումը. t/l յարաբերութեան համար հմմտ. մ. պ. kalak (հայ. քաղաք) < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատակել,
կատականք,
կատակութիւն,
խաղակատակ,
այպանակատակ,
հացկատակ,
ծաղրակատակ
Նոր՝
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati «ասում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 390, սյունակ 1
ԿԱՐ
II
«կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պրթ. karī
«ակտիվություն»
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. kar
«ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարաւոր,
կարատրիլ,
կարութիւն,
կարի,
կարեպետ,
կարեվէր,
կարեւոր,
տկար,
տկարանալ,
անկար,
անկարելի,
ապիկար
Նոր՝
տկարակազմ
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ»
հուն.
βριαρος «ուժեղ»
հ. իռլ.
brīg «ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528;
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԾ
«կարծիք, ենթադրություն, կասկած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *garəg-
«սարսափելի, ահեղ, սարսափ»
իմաստի վերականգնումը պայմանական է
բնիկ հնդեւրոպական՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» արմատից (իմաստի վերականգնումը պայմանական է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարծել,
կարծեցյալ,
կարծական,
կարծեխյուս,
կարծիք,
կարծոտ,
յանկարծ,
յանկարծակի,
յանկարծուստ,
յեղակարծ,
յայլակարծուց,
կաղակարծ,
կեղակարծ,
ընդունայնակարծ,
դժուարակարծելի,
իմաստակարծ,
տարակարծ
Նոր՝
կարծեկից, տարակարծիք
կարծեկից, տարակարծիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γοργος «սարսափելի, ահեղ, ահավոր»
հ. խըլ.
garg(g) «դաժան, վայրի, վայրենի»
կիմր.
graen «տխրություն, թախիծ, վիշտ»
լիտվ.
grazóti «սպառնալ»
լատվ.
grižuot «կամակորել, քմահաճել, համառել»
հ. սլ.
groziti «սպառնալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 352
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱԾ
«դդում. (բրբ.) գլուխ, գանգ»
(բրբ.)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«պտտել, ոլորել»
կրկնավոր կազմություն
թերեւս կրկնավոր կազմություն («կլոր բան» իմաստից)՝ հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարկածահամ,
կարկածբորանի,
կարկածխորոված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γαργαϑος «կողով»
հ. խլ.
kraki «կեռիկով ձող»
հ. վ. գ.
kruag «կուժ, գավաթ»
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱՁ/Չ
(կադկաջ)
«ճռվողյուն, աստղացոլք, աքլորի կանչ, քրքիջ, կրճտոց»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
բնաձայնական արմատից՝ *-g կոկորդայինով կազմություն
Բնաձայնական կազմություն, որի հիմքերը, թերեւս, հասնում են հնդեւրոպական շրջանը՝ *geu- արմատից բխող կազմությունները: (համարում է բնաձայն): Pok. IEW 1, 384 (որպես հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից՝ *-g կոկորդայինով կազմություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարկաջումն,
կարկաջահոս,
կարկաջասահ,
կարկաջել,
կարկաչուն,
կարկաչան,
ատամնակարկաջ,
սիրակարկաջ,
լուսակարկաջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
garjati
անգլ.
cracian
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553;
Pok. IEW 384
Էջ 395, սյունակ 1
ԿԱՒԱՌՆ
(բրբ.)
«նեղ առու. առվի ջրարբերան»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, թեքել»
որտեղից ծագում է (Pok. IEW 1, 397) կորի համիմաստ բառը՝ *goᵘ̯r-no- (՞) > կաւառն (՞):
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։