Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«գի» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված
· Էջ 41 / 79
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԱՓ-
(կափ «թակ»)
«փակում, խփում, զարկում, կպչում, բռնում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gabh-
«բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gaph-)
բնաձայնական երանգի
հ.-ե. արմատ՝ *kap-
«բռնել»
բնաձայնական երանգի *gaph- *gabh- «բռնել» եւ *kap- «բռնել» տարբերակների կողքին: *gab- տարբերակից է հայ. կապ: Աճառյանը կապում է խափ, խուփ ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կափել,
կափատր,
կափացումն,
կափշիլ,
կափումն,
կափիոն,
կափատել,
կափուլ,
կափկափել,
կափկափումն,
կափարիչ,
կափիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կոռն.
gavel «բռնում, պահում»
ալբ.
kap «բռնել»
հուն.
καπτω «կլանել»
լատ.
capiō «բռնել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ) 562
Տե՛ս նաեւ
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵԱՆՔ
(կեն-), -աց
«կյանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷei̯u-nā-)
*-n ածանցով
Համարւում է հայկական կազմութիւն կեա-ից՝ -ան ածանցով, բայց հաւանական է կեան- ձեւի անմիջական հնդեւրոպական ծագումը: Ցեղակից լեզուներում պահպանւել են բայական կազմութիւններ՝ հ. հնդկ. jinvati, լիտվ. gyve'nù:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենակից,
կենասեր,
կենասիրութիւն,
կենատու,
անկեանք,
դժուարակեանք,
կենսաբեր,
կենսատուր,
կենսական,
կենսունակ,
կենսառիթ,
կենսաբան,
կենսագիր,
կենսագրութիւն,
կենսաթոշակ,
կենսարթթու,
կենսալից,
կենսունակութիւն,
կենսուրախ,
կենցաղ,
կենցաղական,
անկենցաղ,
կենցաղավարական,
կենցաղավարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jinvati
լիտվ.
gyve'nù
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 465-466
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂՏ
-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից
«կեղտ, կեղտոտութ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gel-d-)
բնիկ հնդեւրոպական *gel-d- ` *gel- «գնդ(վ)ել, գունդ» արմատից. հմմտ. մ. նիդերլ. klatten «կեղտոտել», մ. վ. գ. klatz, ն. գ. cladde «կեղտագիծ» (հայ-գերմ. զուգաբանություն, որով գերմ. բառերի հնդեւրոպական ծագումը հաստատվում է, եւ Պոկոռնու (Pok. IEW 1, 358) կասկածը փարատվում է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղտալից,
կեղտել,
կեղտաշոր,
չարակեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. նիդերլ.
klatten «կեղտոտել»
մ. վ. գ.
klatz
ն. գ.
cladde «կեղտագիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 124;
Աճառյան 635
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՆԴ-ԱՆ-
«կենդանի»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական կեանք-ից` -դ ածականով (*-t) եւ -ան ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենդանանալ,
կենդանութիւն,
կենդանագիր,
կենդանածին,
կենդանական,
կենդանապահ,
կենդանատու,
կենդանարար,
կենդանացու,
անկենդան,
չկենդանի,
երկկենդան,
բարեկենդան,
կենդանաբան,
կենդանաբանութիւն
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՌՆԵԽ
«երգեցիկ մի թռչուն»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ger-en-)
բնաձայնական արմատից ածանցված ձեւ
-եխ վերջածանցով (հմմտ. գոռեխ) կազմված է հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից ածանցված *ger-en- ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γέρανος, γέρην «կռունկ»
հայ.
կռունկ
հ. վ. գերմ.
kranuh (-ih) «կռունկ»
լիտվ.
garnys «ձկնկուլ, արագիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 574-575
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՐ
(-ոյ)
«ուտելիք, կերակուր, գավառ, թեմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«կլանել, ուտել»
Արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերակուր,
կերիչ,
կերակրիկ,
կերող,
կերակրիչ,
կերեւուրաց,
կերութիւն,
կերդի,
կերեցուրի,
շատակեր,
մսակերութիւն,
արմատակեր,
կաթնկեր,
խոտակեր,
գիշակեր,
մարդակեր,
ընդակեր,
ընթրեկեր-ք,
ժանգակեր,
անկերակուր,
գաղտակեր,
գայլակեր,
դալարակեր,
երդմնակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
giráti «կլանում է, ուտում է»
հուն.
βορά «կեր, ճարակ»
լատ.
vorō «կլանել, խժռել, ճարակել»
ռուս.
жерать «խժռել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 575
Տե՛ս նաեւ
Էջ 401, սյունակ 1
ԿԵՐՊ
(-ի, -ից)
«կերպ, եղանակ, դէմք, տեսակ, տեսիլ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. kerp
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերպակերպ,
կերպարան(-ք),
կերպարանակից,
կերպարանաւոր,
կերպարանափոխ,
կերպարանել,
լուսակերպ,
իգակերպ,
գիշերակերպ,
գազանակերպ,
կայսերակերպ,
սքանչելակերպ,
կենդանակերպ,
բիւրակերպ,
բազմակերպ,
անկերպարան
Նոր՝
կերպարանափոխել, կերպարանափոխութիւն, փոխակերպութիւն, փոխակերպումն
կերպարանափոխել, կերպարանափոխութիւն, փոխակերպութիւն, փոխակերպումն
Մատենագիտություն
H. AG 168;
Աճ. ՀԱԲ 578;
Pok. IEW 620
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԹԻԼ
(*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ)
«թուլանալ, տկարանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ,
կթոտել,
կթուտել,
կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
keikr «հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ.
kikna «հետ թեքվել»
հայ.
կեղն «թեք, զառիվայր» (թերեւս)
լատ.
gibber «սապատավոր» ((*gei-bh-?))
լիտվ.
geibti «թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻՃ
«կծել, քոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gig-՛
«կծել, խայթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geig-՛)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծանել,
կծել,
կծատել,
կծու,
կծ(ու)ութիւն,
կծուակն,
կծուագին,
կծուահամ,
կծուել,
ջերմակծիծ,
բոցակծիծ,
կսկիծ,
կծկիծ,
կսկծիլ,
կսկծական,
կսկծակիծ,
շատակսկիծ,
դառնակսկիծ,
զկծիլ,
զկծանք,
կծմթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
angezum «խմորվել»
հ. իռլ.
gēr «սուր, կծու, թթու» ((*gig-ro-))
լիտվ.
gìžti «թթվել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 356;
Ջահ. ՀԼՊ 124
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԻՄԱ(Յ)
(կղիմայ, կլեմ, կղեմ)
«աշխարհամաս, կլիմայական գոտի, կլիմա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլիմայագէտ,
կլիմայագիտութիւն,
կլիմայական,
կլիմայավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 358;
Աճ. ՀԱԲ 600
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։