Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 41 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՏՐԱԳՈՒՅՆ (-ի, -ից) «հրագույն մի ծաղիկ՝ ագարիոն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. āturgōn
իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. āturgōn, հայ. (< արաբ. < պ.) ագարիոն
Մատենագիտություն
H. AG 290; Աճ. ՀԱԲ 290
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՏՐՃԱՆ(ԱԿ) «կարճ հրազեն, ատրճանակ»
Փոխառություն
իրանական աղբյուրից, բայց բուն ձեւը չի վկայված, հայերենում էլ 18-րդ դարից վաղ չի ավանդված, թեեւ ձեւը հնատիպ է
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՏՐՈՒՇԱՆ (-ի, -աց) «կրակարան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *āturōšān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 291; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԳ (-ք կամ -ունք) (երագ) «արագ, շուտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. raγu-
իրանական աղբյուրից. հմմտ. ավ. raγu-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արագագիր, արագագնաց, արագագոյն, արագազերծ, արագաթեւ, արագախարբիկ, արագոտն, արագընթաց, արագել, երագագնաց, երագագոյն, երագակատար, երագանալ, երագանցուկ, երագասլաց, երագել
Նոր՝
արագախոս, արագահոս, արագասլաց, արագասոյր, արագավազ
Մատենագիտություն
H. AG 422; Աճ. ՀԱԲ 291-292
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԳԻԼ (-ի, -աց) «ձկնկուլ, արագիլ՝ ciconia»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Կասկածելի են ինչպես համեմատությունը հուն. πελαργός (Աճ. ՀԱԲ 1, 292) բառի հետ, այնպես էլ շումերական աղբյուրից բխեցնելու փորձը (Ղափանցյան)։ Աճառյանը հուն. բառի նախնական ձեւը համարում է *περαγλός եւ հայերենի հետ միասին բխեցնում է փոքրասիական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 292
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԼԵԶ -է (արալէզ, յարալէզ, առլէզ) «առասպելական էակ, որ լիզելով մեռել է կենդանացնում»
Ծագումն անհայտ է
Սովորաբար համարվում է բաղադրված Արա կամ յար եւ լէզ բաղադրիչներով, բայց սա կարող է ժողովրդական ստուգաբանություն լինել
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱԾ- II «արածում, ճարակում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, շփել, շփելով մաշեցնել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trǝg'-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *trǝg'-` *ter- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արածել, խոզարած, այծարած, ոչխարած, հաւտարած, խաշնարած, հորթարած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τρώγω «կրծել, մաշեցնել, ուտել»
հուն. τρώγλη «անցք, ծակ»
բոխ. ԱԲ trāsk «ծամել, որճալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293-294
Տե՛ս նաեւ
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱԿԱՆ (արեկան, իրական) «դեղնացավ, դալուկ» (բժշկ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. (y)arqān
Աղբյուր՝ արաբ. araqān
Աղբյուր՝ արաբ. irqān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 294
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՄՈՒՐ (-ի, -ից) «ծուխ, թանձր, մշուշ, խավար, մթություն, մրրիկ, փոթորիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *rē- «մթություն, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *rǝ-mo-) -m- ածանց
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *rǝ-mo- «մթություն, խավար» (*rē- նույնիմաստ արմատից + -m- ածանց)։ Աճառյանը կասկածով կապում է մուր, մրոտ, մրրիկ բառերի հետ. հնարավոր է բաղադրություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rāmá «մթին, սեւ»
հ. հնդկ. rāmī «խավար»
մ. վ. գ. rām «կեղտ. մուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. None; Աճ. ՀԱԲ 296
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՊԱՆ -ով «մեծ թմբուկ» (երաժշտ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թյուրքական balaban
b-ի անկմամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 297