Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված
· Էջ 408 / 454
Էջ 723, սյունակ 1
ՏԱՏԱՍԿ
(-ի, -աց)
(ուշ՝ տատաշկ, տատաշ)
«մի փուշ՝ բորկոճիմ, գեղավեր»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dēk'-
«պատռել, պատռոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dək'-)
կրկնավոր
հ.-ե. արմատ՝ *denk'-
«կծել»
ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով
Կրկնավոր՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *dək'-` *dēk'- «պատռել, պատռոտել» արմատից, որ կարող է լինել *denk'- «կծել» արմատի ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով: Սակայն այս ստուգաբանությունը չի բացատրում շ-ով ձեւերը: Թերեւս ճիշտ է Գ. Ասատրյանը («Իրան-Նամե» 1996-1997), որ ենթադրում է իրանական ծագում (հմմտ. մ. պ. tašk «փուշ»), սակայն այստեղ նախ՝ կրկնավոր ձեւեր չեն հանդիպում, երկրորդ՝ հավանական չէ բխեցումը *ters- «չորացնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատասկաբեր,
տատասկանիստ,
տատասկացան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. գ. վ.
zangar «կծող, սուր, հատու»
գ.
Zange «աքցան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380
Էջ 723, սյունակ 1
ՏԱՏՐԱԿ
(-ի, -աց)
(բ. տետրակ)
«աղավնիների ընտանիքի մի թռչուն»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r-
կրկնավոր
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն, որ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *tet(e)r- կրկնավոր արմատի որեւէ տարբերակից՝ առանց բաղաձայնական տեղաշարժի (հմմտ. արտույտ): Ենթադրվում է նաեւ նույն արմատի իրանական *taturak ձեւից, որի առանց -u-ի ձեւը փոխառված է հունարենում որպես τετρος:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հունարեն
τετρος
Մատենագիտություն
H. AG 395;
Աճ. ՀԱԲ 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 723, սյունակ 1
ՏԱՐԱԶ
I
(-ու, ուշ նաեւ՝ -ոյ, -ի, -աց)
«նուրբ գործվածք, միջոց, եղանակ, կերպ, օրինակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *tarāz
Աղբյուր՝ պ. tarāz
Աղբյուր՝ աֆղ. tarz
«կերպ, ձեւ, եղանակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարազագործ,
տարազագործութիւն,
տարազել,
այլատարազ,
կերպատարազ,
միատարազ
Մատենագիտություն
H. AG 252;
Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐԱՓ
(տարաբ), -ոյ
«(անձրեւի) տարափ, ցող»
Ծագումն անհայտ է
Տարաբ ձեւը, որ ԲՀ-ն մեկնում է «խուռն ինչ» կամ «խառն ինչ», բացատրւում է որպէս «որեւէ բանի բազմութիւն՝ առատութիւն» (ՀԱԲ 4, 384)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարափել,
տարափանման,
տարափումն,
տեղատարափ,
տարատարափ,
հրատարափ,
թանձրատարափ,
լեռնատարափ,
կայծակնատարափ,
հողմատարափ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 384
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐԳԱԼ
(տըգալ, դրգալ, գդալ)
«գդալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *drū-
«ծառ, փայտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *doru-)
արմատից
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *drū- *doru- «ծառ, փայտ» արմատից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
daru «փայտ»
հուն.
δόρυ «ծառ»
ռուս.
дерево «ծառ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384;
Pok. IEW 214
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐԻ
-ոյ, -եաց
«տարի»
Ծագումն անհայտ է
Աղբյուր՝ ակկադ. daritu(m)
(հազիւ թէ)
«տեւողութիւն, յաւիտենութիւն»
Հազիւ թէ ակկադ. daritu(m) «տեւողութիւն, յաւիտենութիւն» բառից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարեկան,
տարեմուտ,
տարեգլուխ,
տարետոր
Նոր՝
տարեգիրք, տարեգրութիւն, տարեցոյց
տարեգիրք, տարեգրութիւն, տարեցոյց
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 490
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐՄ
-ի, -ից
«խումբ, թռչնախումբ, երամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dergh-
«բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *drgh- (s)mo-)
արմատից
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *drgh- (s)mo-` *dergh- «բռնել» արմատից. Տե՛ս եւ տորմ, որ տարմ-ի ձայնդարձային ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարմատարմ,
տարմանալ,
տարմաջուր,
տարմաբար,
լուսատարմիկ,
տարմահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
dremm
իռլ.
dream «խումբ, բազմութիւն, ջոկատ»
բրետ.
dram «խուրձ, կապոց»
հուն.
δραγμα «բուռ, խուրձ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐՏԱՄ
«տարտամ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *drēm-
«քնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dre-dre-m-)
կրկնաւոր կազմութիւն
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *dre-dre-m- կրկնաւոր կազմութիւն՝ *drēm- «քնել» նախաձեւից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարտամութիւն,
տարտամիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
dormio «քնել»
ռուս.
дремать «ննջել, նիրհել»
Էջ 725, սյունակ 1
ՏԱՐՐ
(-եր, ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից)
(տառ)
«նախաբաղադրիչ, նախանյութ, տարր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *der-
«քերթել, ճեղքել»
արմատից, որից նաեւ տեռել, տրամ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տար(ե)րական,
տարրապաշտ,
տարրատր,
տարրեղեն,
տարրանալ,
կարծրատարր,
ողորկատարր,
միատարր,
մեծատարր,
մերկատարր,
անտարր,
տառանալ,
տառատիպ
Նոր՝
տարերային, տարրարանություն, տարրագիտություն, տարրալուծել, տառակեր, տառացի, մեծատառ, փոքրատառ
տարերային, տարրարանություն, տարրագիտություն, տարրալուծել, տառակեր, տառացի, մեծատառ, փոքրատառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dar- «բաժանել»
աւ.
darodar- «ճեղքել»
կիմր.
darn «կտոր, մաս»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։