Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Արդյունք՝ 11298 բառահոդված (շտեմարանում ընդհանուր՝ 11298) · Էջ 402 / 1130
Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՌ (-ի, -ից) «հակառակող, ըմբոստ, անսանձ, խոժոռ, խեթ, նախանձ, ոխ, հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «խոտորնակի, լայնակի (կտրել)» (անմիջական նախաձեւ՝ *khers- (*(s)kerts-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *khers-` *(s)kerts- «խոտորնակի, լայնակի» ձեւից (*(s)ker- «կտրել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեռնել, խեռալ, խռել, խեռութիւն, խեռաբարոյ, խեռային, խեռական, անխեռութիւն, դժխախեռ, խեղախեռ, խեղախեռութիւն, նենգախեռ, խեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. καρσιος «շեղակի, անուղղակի» ((Հեսիք.))
հուն. επι-καρσιος «հակառակ, խոտորնակի»
լիտվ. skēšas «խոտորնակի, շեղակի»
ռուս. через «միջով»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՌՈՒԻԼ «շլակակուլ, երեսնակ, սնոթի»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՐ I (-ոյ) «բարիք»
Ստուգաբանություն
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐ II (խէր) «մի ուտելիք (դա՞լ)»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐԳՈՒՆԵԼ (խերկունել) «նորոգել» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐԵՒԵՇ(Տ) (հարէժ) (-ի, -աց) «մանրադրամ, լումա, բարակ թերթ, փոքր կտոր»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» *k>*kh անցմամբ
Կասկածելի է կապը հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ` *k>*kh անցմամբ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐՇԵՏ (հերշատ) ««մնացուկ. մանրուք» (կամ «հիշատա՞կ»)»
Անստույգ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խերշետանք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՑ «կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ, խեցանման, խեցակոյտ, խեցակարկառ, խեցատ, խեցգետին(ն), խեցբեկ, խեցբեկագոյն, խեցբեկոր, զրախեց, նշախեց, խեցխեցի, խեցի, խեցկոյտ, խեցեայ, խեցեղէն, խեցեմորթ, պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. skhadatē «ճեղքում է»
հայ. շերտ (<*skhed-ri)
լիտվ. skedervà «բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՒ «հիմար, խենթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khebh-) խեւ °
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ (*khebh- > խեւ °), որտեղից ծագում են հ. սլավ. xabiti, ռուս. խաբիտյ «փչացնել», չեխ, բրբ., սլովակ. chábit «հիմարացնել», չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեւ(ա)նալ, խեւութիւն, խեւուկ, խեւաբար, խեւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ. xabiti
ռուս. хабить «փչացնել»
չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՓ «կարծր, պինդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep- «կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheph-) խեփ (°)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)kep- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ` *kheph- > խեփ (°)։ Չկան վստահելի զուգահեռներ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեփանալ, խեփոր