Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված · Էջ 40 / 240
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐԴ «մի բույս՝ աղավնաբուս» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐՄԱԿ «նուրբ ալյուր, նուրբ փոշի, սպիտակ ալյուրով հաց, սպիտակամարմին, (բրբ.) մանր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «շփել, տրորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gher-mo-) -ակ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերմակել, գերմականալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χερμας «խճաբար, քար»
հուն. χεραδος «խիճ, մանր քարեր»
լատ. furfur «կճեպ»
լիտվ. gurti «փշրվել»
լիտվ. gurus «փխրուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԵՐՄԱՍՏ -ի (գերամաստի) «ամրափայտ մի ծառ»
Անստույգ (թերեւս)
հայերեն բարբառային կազմություն՝ գարմիր մասրի (կարմիր մասուրի) կամ գիլի մասրի կապակցությունից. թյուրք. germešid ձեւը հավանաբար բնիկ չէ (թյուրքական այլ լեզուներում զուգահեռներ չունի)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 546
Էջ 158, սյունակ 1 Էջ 158
ԳԶԵՌԵԼ «շորթել, կորզել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ueg'h- «շարժել, քաշել, տանել»
Աղբյուր՝ թաթվ. gza- (հազիվ թե) «ճանապարհ»
որեւէ կապ կա հնդեւրոպական *ueg'h- «շարժել, քաշել, տանել» արմատի հետ, որ պիտի տար *գեզ եւ նորից, թերեւս, հայերենի միջնորդությամբ, փոխառված է թաթվ. gza- «ճանապարհ» բառը։
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷԹ (գեթ) (գեթ) «գեթ, գոնե. միայն, միայն թե, թե որ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghe-/*gho- (անմիջական նախաձեւ՝ *g'hi/g'he)
Կապ ունի՞ արդիւնք հ.-ե *ghe-/*gho- մասնիկի հետ, որ ունի *g'hi/g'he տարբերակները:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1 Էջ 161
ԳԻՆԻ -ւոյ, -ւոց, -եաց «գինի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uei- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uoinio- ` *uoino-)
կարող է յուրացված լինել միջերկրական կամ կովկասյան աղբյուրից. հարեւան սեմական ձեւերը հավանաբար հնդեւրոպականից են առնված. չկա հնդիրանականում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեգէն, գինեհարիլ, գինեմոլ, գինեսէր, գինըմպելիք, գինըմպուք, գինարբուք, գինաւէտ
Նոր՝
գինեպան, գինետուն, գինեգործ, գինեգործական, գինեգործութիւն, գինեվաճառ, գինեվաճառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. οινος
ալբ. venë
լատ. vinum
հ. սլ. vino
Մատենագիտություն
H. AG 434; Աճ. ՀԱԲ 559
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՆՁ (-ոյ) «մի բոյս՝ cariandrum հ.»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «պտտել, շրջել, շուռ տալ, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uendhio-)
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնձահատ, գնձաջուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գինդ
գոթ. windan «ոլորել»
գոթ. wandus «ճիպոտ»
շվեդ. բրբ. vann «օղաթել (բույսի վրա)»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 559; Ջահ. ՀԼՊ 156
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՇԵՐ (-ոյ, երբեմն նաեւ՝ -ի, -աց) «գիշեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uekeros- (անմիջական նախաձեւ՝ *ueikeros- (՞) կամ *ueiskheros-) ձեւից (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշերի, գիշերային, գիշերախառն, գիշերական, գիշերակերպ, գիշերամարտ, գիշերապահ, գիշերավար, միջագիշեր, մշտագիշեր, գիշեր(ե)աց, գիշերոյն
Նոր՝
գիշերազգեստ, գիշերային, գիշերօթիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. έσπερος
լատ. vesper
հ. իռլ. feskor
լատվ. vakars
հ. սլ. vecer «երեկո»
Մատենագիտություն
H. AG 560; Աճ. ՀԱԲ 559-560
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՐ (-ոյ) «տառ, գիր, գրվածք, գրություն, գիրք, նկար, վերագրում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, քերել, ճղել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēro-)
արմատից, որ այլ լեզուներում առկա է միայն ածականներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրել, գրիչ, գրագետ, գրագիր, գրաձեւ, գրեղեն, գրապան, գրչություն, արագագիր, 메հենագիրք, որդեգիր, բնագիր, գեղագրել, նշանագիր, համագրել, ձեռագիր, երկաթագիր, տարագիր
Նոր՝
գրադարան, գրախանութ, գրականագետ, գրամանաչ, գրասենեակ, գրավաճառ, գրատուն, գրչածայր, գրչակոթ, գրչահատ, կենսագիր, կենսագրութիւն, բողոքագիր, անդորրագիր, վաւերագիր, տպագիր, բեւեռագիր, սեպագիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գերծուկ
պրուս. zedo «ակոս»
շվեդ. բրբ. zota «փորփրել»
հ. հնդկ. vrháti «շորթում է, կորզում է, խլում է»
հ. հնդկ. vrscati «քերթում է, հերձում է, ճեղքում է»
գոթ. writs «գիծ»
հ. անգլ. writ «գիր»
հ. անգլ. wrītan «գծել, գրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 561; Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՒՂ (-ի, -ից, գեղջ, ի գեղջէ) (գեղ, գեաւղ, գեօղ, բրբ. գեղ) «գյուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ueik'- «տուն-բնակատեղ, աւան» (անմիջական նախաձեւ՝ *ueik'li-)
Կան վերակնգնման հնչիւնական դժուարութիւններ, բայց *k'h>ւղ անցման համար հմմտ. *smak'hru> մաւրու-ք. գեղջ ձեւի համար կարելի է թերեւս ենթադրել *ueik'li-as>գեղջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղաքաղաք, գյուղատնտեսութիւն, գիւղեան, գյուղախումբ, գեղեան, գյուղաբնակ, գեղաստանեայք, գյուղական, գեղորեք, գյուղանկար, գեղջեայ, գեղջկական, գեղջաւագ, գեղջկուհի, անգեղ, քաղաքագիւղ, լեռնագիւղ
Նոր՝
գիւղացի, գիւղատնտես, գիւղատնտեսական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vīlla «քաղաքից դուրս գտնվող տուն, գյուղական տուն, ամառանոց» (<*uoik-slā-)
հ. հնդկ. viś- «բնակատեղ, տուն»
հուն. οἶκος (Ϝοῖκος) «տուն»
լատ. vicus
գոթ. weihs «գյուղ»