Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 40 / 118
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԾ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց, -ից)
«լուծ, կշեռքի թե, Կշիռ կենդանակերպ, զոյգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iugo-)
բաղարկված լուծանել բայի արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լծել,
լծակ,
լծակից,
լծակռիւ,
լծակցութիւն,
լծաբարձ,
լծընկեց,
լծկան,
լծորդ,
եզնալուծ,
ծանրալուծ,
միալուծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yugá
հուն.
ζυγόν
լատ.
jugam
խեթ.
iuga «լուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 454;
Աճ. ՀԱԲ 301;
Pok. IEW 509
Էջ 303, սյունակ 1
ԼՈՒՐԹ
(լուրթն-)
«պարզ, բաց, պայծառ, բաց կապույտ, մուգ, մութ»
Ստուգաբանություն
Ակնհայտորեն կապված է լուրջ արմատի հետ (տե՛ս):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրթանալ,
լրթնատեսիլ,
լրթալոյս,
լրթագոյն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 303, սյունակ 1
ԼՈՒՐՋ
-ի, -աց
«պարզ, բաց, բաց-կապույտ, պայծառ, ուրախ, զվարթ, պայծառամիտ, արթուն, զգոն, սթափ, լուրջ»
Անստույգ
Լուրթ արմատի տարբերակը. հազիվ թե կապված լինի հնդեւրոպական *lenk- (այստեղից՝ լոյս) եւ *k'leu- «ողողել, մաքրել» (հմմտ. գոթ. hlūtrs «լուսավոր, մաքուր, պարզ») արմատների հետ: Քանի որ գտնվում է արշալուրջ-ք բառի մեջ, որի առաջին բաղադրիչը (արշա-) իրանական է, հնարավոր է լուրջ-ը նույնպես իրանական ծագում ունենա:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրջանալ,
լրջամտանք,
լրջմտութիւն,
լրջմիտ,
լրջամիտ,
արշալուրջք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hlūtrs «լուսավոր, մաքուր, պարզ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 305, սյունակ 1
ԼՈՇ
«արջտակ, բաղբ (բույս)»
(բույս)
Ստուգաբանություն
Ստուգաբանորեն կապված է լոշ «լոշ, լավաշ» բառի հետ (տե՛ս):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 307, սյունակ 1
ԽԱԲ
I
(-ի, -ից)
«խաբում, խաբելը»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արաբ. xabb
(թերեւս)
«խաբեբա»
Աղբյուր՝ արաբ. taxbīb
(թերեւս)
«խաբել»
արաբերենից (այսպես կոչված ասորա-արաբական կոյնեից)։ Քիչ հավանական է Lewy-ի համեմատությունը (KZ 52, 1924, 310) սլ. *xabati «փչացնել» բայի հետ, որի համար ավելի հավանական է կապը *xabati «բռնել, կծել» ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաբել,
խաբանք,
խաբեայ,
խաբեբայ,
խաբեութիւն,
խաբկանք,
խաբկիլ,
խաբկոտ,
խաբու,
խաբուսիկ,
խաբողիկ,
անխաբ,
արագախաբիկ,
մտախաբ,
ճարտարախաբ,
որսորդախաբ,
դիւախաբ,
դիւրախաբող
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 309;
Ջահ. ՀԼՊ 486;
ԷՍՍՅԱ 7
Էջ 307, սյունակ 1
ԽԱԴ
I
«մի տեսակ սուր (զենք)»
Փոխառություն (թերեւս)
իրանական աղբյուրից, եթե պատահական չէ կապը հ. հնդկ. khadgá- «սուր (զենք)» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khadgá- «սուր (զենք)»
Էջ 307, սյունակ 1
ԽԱԶ
III
«մոլեգնորեն ցանկացող»
Փոխառություն
Ծագում է իրանական աղբյուրից եւ փոխառված է դատախազ, մատակախազ բառերի կազմում։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 311) նույնացնում է խանձ արմատի հետ՝ նձ/զ հերթագայությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեխազութիւն,
իգախազութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xvāstan (xvāz)
սողդ.
juz «ուզել, խնդրել, պահանջել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 522;
Ջահ. ՀԼՊ 526;
Ջահ. ՀԼՊ 533;
Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 308, սյունակ 1
ԽԱԶՈՒՐ
«զոպա, ծոթրին»
Անստույգ (թերեւս)
նույնն է խոզար «դալար բույս» բառի հետ, եթե ԲՀ-ի «խազոր եւ զոպայ ծոթրին կամ բոյս դալարոյ» բառահոդվածի մեջ պետք է առանձնացնել զոպայ «ծոթրին» եւ խազոր=խոզար «դալար բույս» բառահոդվածները
Էջ 308, սյունակ 1
ԽԱԺ
III
«աչքի փառ, լույսն»
(բրբ.)
Ծագումն անհայտ է
Նույնն է խաժ «կապտականաչ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաժկտալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 312
Էջ 308, սյունակ 1
ԽԱԺՈՒԱԿ
(բրբ. խաժոք)
«մի ծաղիկ»
(բրբ.)
Ծագումն անհայտ է (՞)
կապ ունի՞ արդյոք խաժ «կապտականաչ» բառի հետ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։