Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 545 բառահոդված (էջ 40/55)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻԳ II «ջղաձգություն, սեղմում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nēu- «ցնցել, հարված տալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *neu-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 450-451) միացնում է նախորդ նիգ-ի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
nudáti
«հրում է, շարժում է»
հուն.
νύσσω
«ծակում եմ, խփում եմ, հրում եմ»
լիտվ.
niurkyti
«սեղմել, ճզմել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 140, 183; Աճառյան 450-451
Տե՛ս նաեւ
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻՀԱՐ «նիհար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. nihār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նիհարումն, նիհարանալ, նիհարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
nihār
Մատենագիտություն
H. AG 203; Աճ. ՀԱԲ 452
Էջ 570, սյունակ 1 Էջ 570
ՆԿՈՒՂ «նկուղ, տան գետնահարկ, պահեստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ni-gula)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական լինելը՝ *ni-gula՝ *geu- «ծռել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ.
kule
«փոս, խոռոչ»
Էջ 572, սյունակ 1 Էջ 572
ՆՈՏՈՍ (նօտոս, նաւտոս, նաւտաս), -ի, -աց «հարավային քամի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. νότος
Մատենագիտություն
H. AG 278; Աճ. ՀԱԲ 478
Էջ 572, սյունակ 1 Էջ 572
ՆՈՒ (նուանք, նովանք), -ոյ «հարս (փեսայի ծնողների եւ հարազատների համար)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *snuso- «հարս» (անմիջական նախաձեւ՝ *snuso)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *snuso հիմքից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
snusa
հուն.
νυός
լատ.
nurus
հ. վ. գ.
snur
ռուս.
сноха
Մատենագիտություն
H. AG 479; Աճ. ՀԱԲ 467
Էջ 574, սյունակ 1 Էջ 574
ՆՈՒՍ (նիս) «ուս, կռնակ, ձիու գավակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nōt- «հետնամաս, կռնակ, թիկունք»
Ի՞նչ հարաբերության մեջ է հնդեւրոպական *nōt- «հետնամաս, կռնակ, թիկունք» արմատի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նիսակեղբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
νώτον
«մեջք, կռնակ, թիկունք»
լատ.
natis
«հետույթ, նստատեղ»
Էջ 578, սյունակ 1 Էջ 578
ՇԱՀԱՐ «անտառ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շահարացի
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՆԹ (շանթ), -ի «կայծակ, երկնքից թափվող կրակ, կրակի կայծ, մետաղաձույլ մի կշռաչափ, տաք, հրավառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'unt- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շանթահար, շանթընկեց, շանթեռանդն, շանթառաք, շանթարգել, շանթահարել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 132
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՏ I (-ի) «շատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *šāt
փոխատու լեզու՝ սողդ. š't
փոխատու լեզու՝ պ. šād «հարուստ, շատ, առատ»
փոխատու լեզու՝ պ. šādāb «շատաջուր, հյութեղ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *šāt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շատանալ, շատախոս, շատակեաց, շատատես, շատախոսել, շատիխոսութիւն, մարակաշատ, արիւնաշատ, մարդաշատ, երիվարաշատ, ընչաշատ
Մատենագիտություն
H. AG 212; Աճ. ՀԱԲ 498; Ջահ. ՀԼՊ 538
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԻԱՏ (-ի) (շարյատ, շարէտ, շարատ, բ.՝ շառատ, այլեւ շահադ) «տոկոս, վաշխ, տուրք, հողահարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. šarī‘at «օրենք»
փոխատու լեզու՝ արաբ. šahad «վկա»
բայց արաբ. šarī‘at «օրենք» բառը չունի հայերենի այս իմաստը. բ. շահադ ձեւը բաղարկված է արաբ. šahad «վկա» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504