Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԱԲՈՍ
«մի աստղ (Նաւ եւ Աղաւնի համաստեղութիւնների միջեւ)»
(աստղաբաշխական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κἀνωβος (κἀνοπος)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԳ-
«կանգնելը, կանգուն, ուղղահայաց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g"em-
«գնալ, գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g"m-gh-)
*-gh աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g"m-gh- ` *g"em-, *g"ā- «գնալ, գալ» արմատի տարբերակը՝ հայերենի համար բնորոշ յուրայատուկ իմաստով (հմմտ. կալ, կայ-)։ m > n անցման համար հմմտ. հայ. եկն, ավ. jantu, հուն. βαινω։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանգուն,
կանգնել,
կանգնական,
կանգնաւոր,
կանգնութիւն,
կանգնումն,
կանգնաչափ,
կանգնաչափութիւն,
կանգնեան,
եռականգուն,
երկկանգուն,
հինգկանգնեան,
տասնկանգնեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
եկն
ավ.
jantu
հուն.
βαινω
Տե՛ս նաեւ
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆԵՓ
(կանափ)
«կանեփ, կտավաբույս»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κάνναβις
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառության աղբյուր՝ պ. kanab
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառություն ընդհանուր տարածում ունեցող աղբյուրից: Հայերենի առանձնահատկությունն են կազմում ե եւ փ հնչյունները: Ընդհանուր սկզբնաղբյուրը ոմանք համարում են շումերերենը, ուրիշները՝ սկյութերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանեփի,
կանեփհատ,
կանեփուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆԹ
«ամանի կոթ, ունկ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *guet-
«ուռուցք, կլոր բան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gunt-)
ոճականով՝ *gunt- > կանթ՞
Ակնհայտ է նմանությունը կոթ բառին, բայց սրա ծագումն անհայտ է: Քիչ հավանական է վերջինիս կապը հնդեւրոպական *guet- «ուռուցք, կլոր բան» արմատի հետ (համապատասխան ոճականով՝ *gunt- > կանթ՞):
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆՃՈՒԽ
(կանջուխ), -ոյ
«գավազան, ցուպ, ձող»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-/*gong-
«գունդ, գնդված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gngio-)
*gngio- > կանճ-
Հնարավո՞ր է արդյոք ծագումը հնդեւրոպական *geng-/*gong- «գունդ, գնդված» արմատից՝ *gngio- > կանճ-, ընդ որում -ոյխ/-ուխ-ի համար ենթադրելի է սկզբնական -ող/-ուղ ձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γογγύλος «կլոր, գնդաձեւ»
հուն.
γογγύλις «շաղգամ»
լիտվ.
gungul-s «գունդ»
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՊ
I
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից, -աց)
«կապ, վանն, կախարդանք, տտիպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh-
«բռնել, վերցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kap-)
հնարավոր տարբերակիչ
հնդեւրոպական` *ghabh- «բռնել, վերցնել» արմատի (կա նաեւ *gabh-) հնարավոր տարբերակիչ` *kap- համիմաստ արմատի կողքին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապել,
կապակցել,
կապանք,
կապարան,
կապանարան,
կապան,
կապակոշի,
կապակոտոր,
բազմակապ,
երկաթակապ,
բադակապ,
լեզուակապ,
ծնկակապ,
շաղկապել,
շղթայակապ,
կամարակապ,
հոյակապ,
կապնդեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
habēnā «փոկ, սանձ» (habeō «պահել»)
գալլոռոմ.
*gabella «խուրձ, փայտերի կապոց»
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐ
II
(ուշ՝ կապպար)
«մի բույս՝ կապար, կապերցախ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ասոր. qapār
(ավելի քիչ հավանական է)
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *kapar
(ավելի քիչ հավանական է)
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. qabbār
(ավելի քիչ հավանական է)
ասոր. qapār կամ իրան. *kapar. ավելի քիչ հավանական է հուն. κάππαρις, որ ունի կրկնակ պ։ Կապպար ձեւը ծագում է արաբ. qabbār ձեւից։ Հյուբշմանը (AG 165) համարում է հունարենից, Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523)` ասորերենից կամ պահլավերենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապրցախ,
քապրիստ
Մատենագիտություն
AG 165;
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐՃ
(ուշ՝ -ի, -ից, -աց)
««կապարճ, նետաման» (նաեւ «կապիճ»°)»
Փոխառություն (հավանաբար)
հավանաբար իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: վրաց. kaparči (kaparča) բառը թերեւս անմիջապես իրանական աղբյուրից է, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523) համարում է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապարճակիր,
կապարճադարձոյց,
կապարճել,
աղեղնակապարճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kaparči (kaparča)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԵՐՏ
(-ի, -ից)
(թրք. կարպետ)
«շորի կտոր, լաթ, ցնցոտի, քուրձ, կապերտ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա կապ բառի հետ։ Հնարավոր է մ. լատ. carpīta-ի (> անգլ. carpet «գորգ») աղբյուրը համարել հայ. բարբ. մի ձեւ, բայց քիչ հավանական է կապը «գորգ» նշանակող սլավոնական բառերի հետ (հմմտ. ռուս. ковер):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապերտոց,
կապերտավրան,
կապերտագործ,
կապերտագործութիւն,
կապերտաթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. լատ.
carpīta (> անգլ. carpet «գորգ»)
ռուս.
ковер
Տե՛ս նաեւ
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻՃ
(-ի, -աց)
«մի հատեղենաչափ (0.1 գրիվ), ակնակապիճ, սրնքապան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. kapič
Փոխառության աղբյուր՝ պ. kafīz
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապճաթիւ,
կապճահամար,
կապճեան,
ակնակապիճ
Նոր՝
ատամնակապիճ
ատամնակապիճ
Մատենագիտություն
H. AG 165;
Աճ. ՀԱԲ 525
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։