Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1599 բառահոդված (էջ 40/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՈՅԹ (դռութ, դռոթ, դրուդ, գրոհ-ի ազդեցութեամբ՝ դրոհ) «խմբային հարձակում, գրոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhers- «համարձակվել, հանդգնել, հարձակվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhērs >դր) -ոյթ ածանցով
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *dher- «քրթմնջալ, թնդալ» բնաձայնական արմատից՝ r-ի սաստկական բնոյթի փոփոխութեամբ ու-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրոթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dharṣati «համարձակ է, հանդգնում է»
հուն. θάρσος «համարձակութիւն»
գոթ. gadaursan «համարձակվել»
հ. անգլ. gedyrst «համարձակութիւն»
հուն. θόρυβος «աղմուկ, ճիչ»
գոթ. drauhts «արշաւանք»
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐՈՅՍՔ «ծամակալ, վարսակապ» (բբ)
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ ֆրանս. trousse (Թերեւս) «կապ, կապոց, փաթեթ»
հմմտ. ֆրանս. trousse «կապ, կապոց, փաթեթ» (կիլիկյան շրջանի փոխառությո՞ւն):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 694
Էջ 208, սյունակ 1 Էջ 208
ԴՕՐԻՔՍ «վտակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. ρύαξ (բուն ձեւը չի հաւաստուած) «հեղեղ»
(տալիս է ρύαξ «հեղեղ» բառը, բայց չի բացատրւում դօ-ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 698
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԱՌԼԻԽ (առլիխ, խառլախ) «հրամանագիր, արտոնագիր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ թթր. yerliy
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 3
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԶ (-ոյ) «մեկ, միակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «մեկ, միասին» (անմիջական նախաձեւ՝ *sem-gh-) °
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 4) չի ընդունում, բայց առաջարկում է նույնպես կասկածելի մի ստուգաբանություն՝ արեւելակովկասյան փոխառություն: հմմտ. աբխ., աբազ. zə, za, կաբ., ուբիխ. zzə:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ΐγγια «մեկ» ((Հես.))
լատ. singuli «առանձիններ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 902
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԶՐ (-եր) (այլեւ, հարմարեցմամբ՝ եզերտ) «եզր, սահման, ափ, վերջ, ավարտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eg'h- «եզր, սահման» (անմիջական նախաձեւ՝ *eg'her(o)-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզ(ե)րիլ, եզրակացութիւն, գետեզր, ծովեզր, ծովեզրեայ, անեզր, տի-եզերք, տիեզերախաւս, տիեզերական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. éžeras «լիճ»
լատվ. ezers
հ. սլ. ezero
ռուս. озеро
փռյուգ. Ezara «լիճ» (տեղանուն)
լիտվ. eže «սահման, սահմանագիծ»
լատվ. eža «սահման, սահմանագիծ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 6; Ջհ. СГАЯ 105
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԼ -ի, -ից «ելնելը, ելք, ընթացք, ավարտ, հաջող ավարտ, արեւածագ, արեւելք, բխում, հետույք, մորթի, ծակոտի, ծախս, հեռանալը, հրաժարում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- (անմիջական նախաձեւ՝ *ele-/lā-, *el-ei-, *el-eu-) հիմքային ձեւերով, ընդ որում՝ *el-eu-ghe > ելոյզ
ընդել-ը գրված է նաեւ ընտել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելանել, ելեմուտ, ելամուտ, ելանելի, ելուստ, խաչելեալ, խաչելութիւն, վերելակ, վերելք, ելուն
Նոր՝
ելակետ, ելարան, զելանել, ընդելանիլ, ընդելակից, անընդել, մարղընդել, ձեռնընդել, ելուզանել, ելոյզ, ելուզումն, ելուզակ, եղուզակ, յեղուզակ, մարդելոյզ, նախելուզակ, ընդելուզանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ελθω
հուն. ελατιω «քշել»
հ. իռլ. luid «գնում էր» ((<*ludhe))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 8-9; Pok. IEW 306-307
Տե՛ս նաեւ
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԼԵԿՏՐ(Ի)ՈՆ -ի, -ից, -աց (ելեկտռոն, ելեքտռոնի, ելէքտռոիոն, ելեքտռիոն, էլեքտռիոն, իլեքտռոն, իլիքտռիոն, իղիկտռիոն, ղեկտռորոն) ««դեղին սաթ» (նոր՝ էլեկտր- հիմքով նշանակում է «էլեկտրականություն»)»
Փոխառություն
նոր՝ էլեկտր- հիմքով նշանակում է «էլեկտրականություն»
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻԴՈՐՈՍ «առասպելական մի օձ»
Փոխառություն
հունարենից
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻՈՆ (-ի, -աց) «ընտանիք, ցեղ»
Փոխառություն
հավանաբար հունարենից