Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 40 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 169, սյունակ 1 Էջ 169
ԳՈՌԵՂ (-ոյ) (գոռեխ, գոռեհ, գոռող, գոռոխ) «իշամեղու, վայրի մեղու»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «բնաձայնական արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghor(s)elo-)
բնաձայնական արմատից, որտեղից նաեւ գոռալ. -եղ-ի համար հմմտ. բոռ, բոռեղ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ghargharāyntē «սուլում է, բզզում է»
մ. վ. գ. grellen «բարկությունից ճչալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՐՈՎ (-ոյ) «գորով, սեր, խանդաղատանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guher- «ջերմ, տաք» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhor-ou-i-, *guher-ou-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գորովալիր, գորովեմ, գորովագին, գորովանք, դյուրագորով, մաքրագորով, հոգիագորով, քաղցրագորով, մայրագորով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. garrewingi «կրքոտ, ջերմ»
հ. խոլ. gor (garwa) «պատրաստ, կատարյալ»
հ. սլավ. žezavyj «ջերմ, տաք»
լիտվ. garas «շոգի, ուժեղ ցանկություն»
լիտվ. garuoti «շոգիանալ. ուժգին ցանկանալ»
ռուս. горевать «վշտանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԲԷՀ 90-91
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՐՓՈՒՐԱՅ (-ի, -ից) (գորփուրալ, գորբորայ, զօրբօրայ, զօրփօրալ, թօրփօրայ, թօրփօրալ) «լատինական եկեղեցու սեղանի սփռոց» (եկեղեցական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. corporale
Աղբյուր՝ լատ. corporalis
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 586
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՒԶԵԼ (գուզել, կուզել) «մի դեղաբույս»
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 587) նույնացնում է գուզել (կուզել) ձեւերի հետ (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 587
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՒԶԵՆԻՃ «մի դեղաբույս»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Էջ 170, սյունակ 1 Էջ 170
ԳՈՒՉԵԼ (կուզել) «մի դեղաբույս»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. güzel (թերեւս) «գեղեցիկ»
ինչպես կարծում է Ալիշանը
Մատենագիտություն
Աճառյանը 587
Էջ 171, սյունակ 1 Էջ 171
ԳՈՒՂՁՆ (գուղձ, գուղցն, քուց) «գուղձ, հողակոշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h- «գեղձ (գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք)» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghōlg'h-) o-ձայնդարձային ձեւ
Եթե հնդեւրոպական *ghelg'h- «գեղձ» ձեւն սկզբնապես ունեցել է «գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք» իմաստը, ապա գուղձն բառը կարող է գալ *ghōlg'h- տիպի ձայնդարձային ձեւից: - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 589) միացնում է կոճճն նույնիմաստ ձեւի հետ, որ տե՛ս առանձին։
Մատենագիտություն
Ջահ. None; ՀԱԲ 589
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴ I (-ի, -ից, -աց) (գունտ, կունդ, կունդն, կունտն) «գունդ, գնդաձեւ մարմին, երկնակամար, արեւի կամ լուսնի գունդ, ճրագարանի կլոր մաս, անիվ, գլուխ, խորաչափ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *gund
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդել, գնդաձեւ, գունդսաղ
Նոր՝
գնդախաղ, գնդասեղ, գնդագիր, երկրագունդ, ձիւնագունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ. gunda «խմորի գունդ»
մ. պ. gund «ամորձի»
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 599
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴ II (-ի, -աց) «բազմութիւն. բանակ. զօրագունդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. gund
իրանականից փոխառեալ կամ հայերէնում կազմուած են գնդակ «մեղուավարս», գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակից, հեծելագունդ, երկգնդիլ, յաճախագունդ, զօրագունդ, գնդակ
Նոր՝
գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՇ I (գուշպ) ««ծերպ» (ԲՀ՝ «ծերպ կամ խան»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. guš «անկիւն, մեկուսի տեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None